Kolombiya Devlet Başkanı Abelardo de la Espriella’nın kültür alanında aldığı bir karar Bogota sokaklarına taştı. Hükümetin Ulusal Müze’deki sergilerden yaklaşık 30 parçayı kaldırmasının ardından çevik kuvvet polisi pazar günü üst üste ikinci kez müzenin önündeki Carrera Séptima caddesinde göstericilere tazyikli su ve ses bombasıyla müdahale etti.
Tanıkların çektiği görüntülerde, saat 15.30 sularında zırhlı polis araçlarının göstericilere su sıktığı, bazı protestocuların da polise taş attığı görüldü. Aşağıdaki görüntüler, müzenin yanındaki TransMilenio otobüs durağı yakınında çekildi.
Pazar günkü oturma eylemine en az 300 kişi katıldı. Eylem saat 10.00’da pankartlar, bayraklar ve sanat gösterileriyle başladı. Göstericilerin taşıdığı dövizlerde “Tarih azaldıkça hafıza da azalır” ve “Sansürle kültür olmaz” yazıyordu. Gerginlik günün ilerleyen saatlerinde Calle 26 üzerindeki Hafıza, Barış ve Uzlaşma Merkezi’ne kadar yayıldı.
Neler kaldırıldı?
Kültür Bakanlığı geçen hafta parçaları müzenin üç salonundan kaldırarak depoya taşıdı. Bunlar arasında 1990’da suikasta kurban giden iki cumhurbaşkanı adayının seçim afişleri bulunuyor: Silah bırakan M-19 gerilla örgütünün eski komutanı Carlos Pizarro ve sol eğilimli Yurtsever Birlik (UP) partisinin adayı Bernardo Jaramillo Ossa.
Kaldırılanlar arasında ayrıca M-19’un siyasi partisine ait bir kol bandı, UP’nin 1986’da Jaime Pardo Leal’i destekleyen bir broşürü, 2016’da FARC ile imzalanan barış anlaşmasında kullanılan ve mermi kovanından yapılan “Balígrafo” adlı kalem ve 1991 Anayasası’nın önünü açan 1990 tarihli “Yedinci Oy Pusulası” var. Bir onur bayrağı, LGBTİ+ yürüyüşlerinin fotoğrafları ve feminist afişler de sergiden çıkarıldı.

“Terör övgüsü” suçlaması
De la Espriella, Kültür Bakanı Paola Holguín’e Pizarro’nun yer aldığı “tüm bu terör övgüsünü” kamusal alanlardan kaldırma talimatı verdiğini söyledi. “Burada teröristler bir daha asla vatan kahramanıymış gibi yer bulamayacak” diyen De la Espriella, adımı selefi Gustavo Petro’nun “woke” anlayışına karşı bir “kültürel karşı devrim” olarak tanımladı.
Bakan Holguín de kararı savunarak müzenin “siyasi telkin ya da suçu övme alanına” dönüşemeyeceğini söyledi.
Kamu Denetçisi: Müdahale orantısız
Kamu Denetçiliği verilerine göre cumartesi günkü ilk eyleme yaklaşık 500 kişi katıldı. Eylem tazyikli su, ses bombaları ve taş atma olaylarıyla sona erdi, düzen saat 19.30 sularında sağlandı. Kamu Denetçisi Iris Marín, barışçıl bir gösteriye karşı tazyikli su aracı kullanılmasını “gereksiz ve orantısız” diye nitelendirdi. Temblores adlı insan hakları örgütü yaralananlar ve keyfi gözaltılar olduğunu açıkladı, yetkililer ise resmi bir sayı paylaşmadı.
İçişleri Bakanı Rodrigo Lara ise polisi savundu. Lara, kentin ana arterlerinden biri olarak nitelendirdiği Carrera Séptima’nın göstericiler tarafından tamamen kapatılmasının ardından polisin yalnızca trafiği yeniden açmak için harekete geçtiğini söyledi. Kolombiya Aile Refahı Enstitüsü (ICBF) Başkanı Carolina Restrepo da bazı yetişkinleri çocukları eylemin ön saflarına koymakla suçlayarak “Çocuklar kalkan değildir” dedi.
Modern sanat müzeleri ve kültür kuruluşları ortak bir bildiriyle kararı reddetti. Bildiride, sergilerin ideolojik gerekçelerle değil, araştırma ve kamusal tartışma yoluyla gözden geçirilmesi gerektiği vurgulandı. Kongre üyesi Jennifer Pedraza da Bakan Holguín’in Kongre’de denetim görüşmesine çağrılacağını açıkladı.
Yeni gösteriler yolda
Bogota yönetimi, 19-24 Ekim arasında kentte sekiz gösteri planlandığını, bunlardan ikisinin Ulusal Müze önünde yapılacağını açıkladı. Gösterilerin, Fransa’da son günlerde akaryakıt fiyatlarına karşı düzenlenen eylemlerle bir ilgisi bulunmuyor. Protestoların odağında yalnızca müzeden kaldırılan parçalar var.