NATO, 2027'de liderler zirvesi düzenlemeyecek ve diğer üst düzey toplantıların sayısını azaltacak. Associated Press, ittifakın savunma harcamaları, ABD'nin İran'la savaşı ve Ukrayna'daki savaş konularındaki gerilimlerle mücadele ettiğini bildirdi.
Zirvenin Arnavutluk'ta düzenlenmesi bekleniyordu. Arnavutluk Başbakanı Edi Rama, perşembe günü Dublin'de yaptığı açıklamada, "zirvenin ne zaman yapılacağı konusunda henüz ortak bir tutum yok; kesinlikle 2027'de değil" dedi. Rama, "Eğer 2028'de bir zirve yapılırsa, Tiran'da düzenlenecek" diye ekledi.
Washington'ın müttefikler üzerindeki baskısı
Bu azaltma yalnızca Başkan Donald Trump'la yapılacak liderler toplantılarıyla ilgili değil. Savunma Bakanı Pete Hegseth ve Dışişleri Bakanı Marco Rubio, göreve geldiklerinden bu yana NATO toplantılarından birine katılmadı veya görüşmeler sona ermeden ayrıldı. Associated Press'e göre Hegseth, savunma bakanları toplantılarını Avrupalı müttefikleri ve Kanada'yı sert biçimde eleştirmek ya da ikna etmek için kullandı.
İttifakın temmuz ayında Ankara'da düzenlenen son zirvesinde Trump, müttefiklerinden "sadakat" talep etti ve NATO'yu İran'a karşı savaşını desteklememekle suçladı. Associated Press, Trump'ın NATO müttefiki Danimarka'ya bağlı özerk bölge Grönland'ın kontrolünü ele geçirme söylemini de yeniden gündeme getirdiğini bildirdi.

Müttefikler, ABD'nin baskısı altında 2035'e kadar gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 3,5'ini temel savunma harcamalarına, yüzde 1,5'ini ise savunmayla bağlantılı altyapıya ayırma hedefini kabul etti. Bu yıl GSYH'sinin yüzde 2,15'ini savunmaya ayırması öngörülen Arnavutluk'un ittifakın en büyük etkinliğiyle ödüllendirilmeyi hak etmediğini düşünen bazı müttefikler oldu. Ancak İspanya, Belçika ve Slovenya bu konuda daha da geride kalıyor.
Genel olarak daha az toplantı
NATO savunma bakanları genellikle ekim ayında toplanıyor, ancak geçen ay bir araya gelmediler ve Ekim 2027 için de herhangi bir toplantı planlanmadı. Dışişleri bakanları, NATO'nun "yeniden yapılanma paketi" olarak adlandırdığı düzenleme kapsamında gelecek yıl iki toplantı yerine yalnızca bir toplantı yapacak.
Genel Sekreter Mark Rutte değişikliğin önemini küçümsedi. Associated Press'e konuşan Rutte, "NATO zirveleri konusunda esneğiz. İhtiyaç duyduğumuzda zirve yapıyoruz" dedi ve bir sonraki zirvenin "gereklilik ortaya çıktığında" düzenleneceğini belirtti.

Zirveye ev sahipliği yapmak maliyetli. Hollanda, Lahey'de 2025'te düzenlenen toplantıya hazırlanmak için yaklaşık bir yıl ve yaklaşık 100 milyon dolar harcadı. Yetkililer, Tiran'a yeterli hazırlık süresi tanınması için NATO'nun Arnavutluk konusunda ekim ayına kadar karar vermesi gerektiğini söyledi.
Bazı uzmanlar, yeni harcama ve kapasite hedefleri yürürlükte olduğundan ara verilmesinin şu aşamada uygulanabilir olduğunu düşünüyor. Eski üst düzey NATO istihbarat yetkilisi ve Avrupa Politikaları Analizi Merkezi'nden David Cattler, "İki, hatta belki üç yıl geçebilir" dedi. Acil bir durumda NATO, Rusya'nın Ukrayna'yı geniş çaplı işgalinin ardından Şubat 2022'de yaptığı gibi sanal olarak toplanabilir.
Güncelleme (16 Kasım): NATO, 2027'de liderler zirvesi yapılmayacağına ilişkin Associated Press haberinin ardından, ittifakın bir sonraki zirvesinin Arnavutluk'ta düzenleneceğini, ancak tarihin henüz belirlenmediğini açıkladı.
Fotoğraflar: Anadolu Ajansı, Wikimedia Commons (arşiv). Kaynaklar: The Associated Press, Tirana Times, TASS.