Associated Press'in haberine göre NATO, ittifakın savunma harcamaları, ABD'nin İran'la savaşı ve Ukrayna'daki savaş konusunda yaşanan gerilimlerle mücadele ettiği bir dönemde 2027'de liderler zirvesi düzenlemeyecek ve diğer üst düzey toplantıların sayısını azaltacak.
Zirvenin Arnavutluk'ta yapılması bekleniyordu. Arnavutluk Başbakanı Edi Rama, perşembe günü Dublin'de yaptığı açıklamada, "Zirvenin ne zaman yapılacağı konusunda henüz ortak bir tutum yok; kesinlikle 2027'de değil" dedi ve ekledi: "2028'de bir zirve yapılacaksa bu Tiran'da olacak."
Washington'ın müttefikler üzerindeki baskısı
Bu azaltma yalnızca Başkan Donald Trump'la yapılacak liderler toplantılarıyla ilgili değil. Savunma Bakanı Pete Hegseth ve Dışişleri Bakanı Marco Rubio, göreve geldiklerinden bu yana NATO toplantılarından birine katılmadı veya görüşmeler sona ermeden ayrıldı. Hegseth ise AP'ye göre savunma bakanları toplantılarını Avrupalı müttefikleri ve Kanada'yı sert biçimde eleştirmek ya da baskı altına almak için kullandı.
AP'nin haberine göre Trump, ittifakın Ankara'da temmuz ayında düzenlenen son zirvesinde müttefiklerden "sadakat" talep etti ve NATO'yu İran'a karşı savaşını desteklememekle suçladı. Ayrıca NATO müttefiki Danimarka'nın özerk bölgesi Grönland'ın kontrolünü alma söylemini yeniden gündeme getirdi.

Müttefikler, ABD'nin baskısı altında, 2035'e kadar gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 3,5'ini temel savunma harcamalarına, buna ek olarak yüzde 1,5'ini savunmayla ilgili altyapıya ayırma hedefini kabul etti. Bazı müttefikler, bu yıl GSYH'sinin yüzde 2,15'ini savunmaya ayırması beklenen Arnavutluk'un ittifakın en büyük etkinliğiyle ödüllendirilmeyi hak etmediğini düşündü. Ancak İspanya, Belçika ve Slovenya bu konuda daha da geride kalıyor.
Toplantıların genelinde azalma
NATO savunma bakanları genellikle ekim ayında toplanıyor ancak geçen ay bir araya gelmediler ve Ekim 2027 için de toplantı planlanmıyor. NATO'nun "yeniden yapılanma paketi" olarak adlandırdığı düzenleme kapsamında dışişleri bakanları gelecek yıl iki toplantı yerine yalnızca bir planlı toplantı yapacak.
Genel Sekreter Mark Rutte değişikliğin önemini küçümsedi. AP'ye konuşan Rutte, "NATO zirveleri konusunda esneğiz. Onlara ihtiyaç duyduğumuzda zirve yaparız" dedi ve bir sonraki zirvenin "gereklilik ortaya çıktığında" düzenleneceğini söyledi.

Zirveye ev sahipliği yapmak pahalı. Hollanda, 2025'te Lahey'de düzenlenen toplantıya hazırlanmak için yaklaşık bir yıl ve yaklaşık 100 milyon dolar harcadı. Yetkililer, Tiran'a yeterli hazırlık süresi tanınabilmesi için NATO'nun Arnavutluk konusunda ekim ayına kadar karar vermesi gerektiğini söyledi.
Bazı uzmanlar, yeni harcama ve kapasite hedefleri yürürlüğe girdiğine göre bir aranın şu anda uygulanabilir olabileceğini belirtiyor. Avrupa Politika Analizi Merkezi'nden ve NATO'nun eski üst düzey istihbarat yetkililerinden David Cattler, "İki, hatta belki üç yıl ara verebilirsiniz" dedi. Acil durumda NATO, Rusya'nın Ukrayna'yı geniş çaplı işgalinin ardından Şubat 2022'de yaptığı gibi sanal olarak toplanabilir.
Fotoğraflar: Anadolu Ajansı, Wikimedia Commons (arşiv). Kaynaklar: The Associated Press, Tirana Times, TASS.