Almanya'nın doğusundaki Saksonya-Anhalt'ta eyalet meclisi seçiminin geçici resmi sonuçları, AfD'nin yüzde 43,8 oyla ilk sıraya yerleştiğini gösterdi. Seçime katılım da yüzde 77,8'e yükselerek 2021'de kaydedilen yüzde 60,3'ün üzerine çıktı.
Saksonya-Anhalt Anayasayı Koruma Teşkilatı tarafından "kesinleşmiş aşırı sağcı yapılanma" olarak sınıflandırılan AfD, 83 sandalyeli eyalet meclisinde 39 koltuk kazandı. Parti, mutlak çoğunluk için gerekli 42 sandalyeye erişemedi.
CDU ikinci sıraya geriledi
Görevdeki eyalet başbakanının partisi CDU, 2021 seçimlerine göre oylarının yaklaşık yarısını yitirerek yüzde 17,2'ye geriledi ve ikinci oldu. SPD yüzde 9,3, Yeşiller yüzde 8,9, Sol Parti yüzde 8,6, Sosyal Adalet ve Ekonomik Anlayış İttifakı (BSW) ise yüzde 5,3 oy aldı.
FDP, yüzde 5'lik seçim barajını geçemedi. BSW'nin barajı aşması, partiyi Saksonya-Anhalt'ta hükümetin kurulması bakımından kilit konuma taşıdı.
Yeni hükümet için farklı senaryolar
CDU dahil diğer partiler, AfD ile işbirliğine gitmeme tutumunu hem federal hem de eyalet düzeyinde sürdürüyor. Sandalye dağılımına göre CDU, SPD, Yeşiller, Sol Parti ve BSW'nin AfD'ye karşı çoğunluk oluşturması mümkün. Ancak CDU ile Sol Parti arasında işbirliği kurulup kurulamayacağı, bu seçeneğin önündeki başlıca sorunlardan biri.
BSW, görevdeki CDU'lu eyalet başbakanına destek vermeyeceğini açıkladı ve partilerüstü bir başbakan önerdi. Bu tutum, yeni eyalet başbakanının belirlenmesinde BSW'ye önemli bir rol veriyor.
BSW'nin AfD'ye doğrudan ya da dolaylı destek vermesi durumunda, AfD'nin liste başı adayının eyalet meclisindeki başbakanlık seçiminin üçüncü turunda göreve gelmesi mümkün olabilir. Beş partinin ortak bir zeminde anlaşması halinde ise CDU'lu bir eyalet başbakanının seçilmesi de seçenekler arasında bulunuyor. Böylece çoğunluk hükümetinin yanı sıra azınlık hükümeti senaryoları da gündemde kalıyor.
Sonuç federal siyaseti etkileyebilir
Saksonya-Anhalt'taki sonuçların, 20 Eylül'de Berlin ve Mecklenburg-Vorpommern eyaletlerinde yapılacak seçimlere yansıyabileceği değerlendiriliyor. Seçim sonrasında, emeklilik reformu başta olmak üzere federal hükümetin planladığı düzenlemelere ilişkin tartışmaların da yoğunlaşabileceği belirtiliyor.
CDU, Şansölye Friedrich Merz'in konumunu şimdilik tartışmaya açmıyor. Buna karşın AfD'nin eyaletteki başarısı, Merz'in AfD'yi geriletmeyi amaçlayan politikalarının sonuç üretmediği yönündeki değerlendirmeleri güçlendirebilir.
SETA Berlin Araştırma Direktörü M. Erkut Ayvaz, seçim sonucunun Almanya'nın doğusundaki siyasi dengeler üzerinde kalıcı etkiler yaratabileceğini değerlendirdi. Saksonya-Anhalt nüfus bakımından Almanya'nın yaklaşık yüzde 2,5'ini temsil etse de eyaletteki AfD etkisinin federal siyasete, güvenlik ve dış politika tartışmalarına yansıması ihtimali bulunuyor.
AfD dışındaki partilerin işbirliği yapmama ilkesi, azınlık hükümeti ihtimali ve BSW'nin yaklaşımı, yeni eyalet yönetiminin biçimini belirleyecek. Partilerin hangi formül üzerinde uzlaşacağı ilerleyen süreçte ortaya çıkacak.
