Sırbistan, Başkan Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın desteklediği bir şirketle yaptığı anlaşmayı resmen sona erdirdi. Anlaşma, Belgrad’ın merkezindeki NATO’nun bombaladığı eski Yugoslav ordusu Genelkurmay Başkanlığı karargâhının, Trump markalı bir otelin merkezinde yer alacağı 500 milyon dolarlık lüks bir komplekse dönüştürülmesini öngörüyordu.
Geçici hükümette görev yapan İnşaat Bakanı Aleksandra Sofronijević, Sırp medya kuruluşu Insajder’e yazılı olarak verdiği yanıtta fesih anlaşmasının imzalandığını ve hükümetin ağustos ayında başlattığı sürecin tamamlandığını söyledi. N1 televizyonunun aktardığına göre Sofronijević, “Sözleşmenin taraflarının birbirlerinden hiçbir talebi bulunmuyor” dedi. Bakan ayrıca, bakanlığının arazi için yeni bir ortak ya da Kushner’ın şirketine teklif edilen başka bir yer hakkında bilgi sahibi olmadığını belirtti.

Şu anda Trump’ın Rusya’nın Ukrayna’daki savaşı ve Orta Doğu konusundaki görüşmelerdeki başlıca temsilcilerinden biri olan Kushner, projeyi Körfez ülkeleri tarafından finanse edilen yatırım şirketi Affinity Partners aracılığıyla yürüttü. Kushner’ın desteklediği Atlantic Incubation Partners ile Mayıs 2024’te yapılan anlaşma uyarınca ABD tarafı ortak girişimin yüzde 77,5’ine sahip olacak ve mülkiyete geçiş seçeneğiyle araziyi 99 yıllığına ücretsiz kiralayacaktı.
Sahtecilik suçlamaları ve sokak protestoları
Plan, kamuoyundaki öfkenin ortasında dağıldı. NATO’nun 1999’da Yugoslavya’yı bombalaması sırasında zarar gören Genelkurmay Başkanlığı kompleksi, birçok Sırp için bir anıt niteliği taşıyor. Hükümetin inşaatın önünü açmak için alanın koruma statüsünü Kasım 2024’te kaldırması protestolara yol açtı. Sırbistan’ın organize suçlar savcılığı daha sonra Kültür Bakanı Nikola Selaković ile üç yetkili hakkında görevi kötüye kullanma suçlamasıyla dava açtı ve bu yetkililerden üçünü resmî belgede sahtecilik yapmakla suçladı. Selaković suçlamaları reddetti.
Affinity Partners, suçlamaların yöneltildiği Aralık 2025’te yaptığı açıklamada, Sırbistan ve Belgrad halkına duyduğu saygı nedeniyle “başvurumuzu geri çekiyor ve şu aşamada kenara çekiliyoruz” dedi. Ancak Sırbistan o zamana kadar sözleşmeyi resmen sona erdirmemiş, böylece projenin yeniden canlandırılmasına kapı bırakmıştı.

Anlaşmanın resmen sona ermesi, Sırbistan’ın siyasi dengelerinin değiştiği bir dönemde gerçekleşti. İki yıllık protestoların ardından büyüyen öğrenci öncülüğündeki hareket, 25 Ekim’deki parlamento seçimlerini kazanarak, hükümeti Kushner projesine destek veren eski Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić’ın Sırp İlerleme Partisi’nin 14 yıllık iktidarını sona erdirdi. Yeni parlamento ilk oturumunu salı günü yaptı. Şehir plancıları ve kültürel miras grupları şimdi yetkililere harap binayı halka açık bir anıt olarak restore etme çağrısında bulunuyor.
Kapak fotoğrafı: Stamenkovic15/Wikimedia Commons. Fotoğraflar: Kremlin.ru; Laslovarga/Wikimedia Commons.