Trump yönetiminin Güney Amerika'daki en yakın ortaklarından biri görevinden ayrılıyor. Paraguay Devlet Başkanı Santiago Peña, ülkesinin 2025 yılının ocak ayında göreve başlayacak Trump ekibini “gerçekleşen bir rüya” olarak gördüğünü Bloomberg'e söyleyen muhafazakâr bir ekonomist. Peña, yaklaşık 6,5 milyon nüfuslu ülkede hükümetiyle bağlantılı dijital banka Ueno Bankasının çökerek yaklaşık 3 milyon kişinin birikimlerini dondurmasının ardından perşembe günü X'te yayımladığı bir videoyla istifasını açıkladı.
Peña mesajını yerel saatle 13.00'ten kısa süre sonra, Temsilciler Meclisinin görevden alma sürecini görüştüğü sırada yayımladı. Milletvekilleri dakikalar sonra, kendi Colorado Partisinin de muhalefete katılmasıyla 78'e karşı sıfır oyla Peña'nın görevden alınmasına karar verdi. Çıkar çatışması ve emeklilik fonlarının kötüye kullanılması da dahil suçlamalar Senatoya gidecek; mahkûmiyet için üçte iki çoğunluk gerekiyor.
“Güveni ihanete uğratmak hiçbir zaman niyetim olmadı”
Asunción'daki başkanlık konutunda kaydedilen konuşmasının bu bölümünde Peña, tarihin son günlerde yaşananları değerlendireceğini söyledikten sonra, “Cumhuriyetin devlet başkanı olarak istifamı sunma kararı aldım” açıklamasını yapıyor. İstifasının nedenini “ülkemizin istikrarı, toplumsal barış ve demokratik kurumlarımızı koruma gereği” olarak açıklayan Peña, hiçbir makamın “Paraguay'ın refahının üzerinde olamayacağını” söylüyor. Peña sözlerini şöyle sürdürüyor: “Ayrıca herhangi bir noktada halkı hayal kırıklığına uğrattıysam özür dilemek istiyorum. Bana duydukları güvene ihanet etmek hiçbir zaman niyetim olmadı.”
Associated Press, Peña'nın krizle ilgili sorumluluk üstlenmekten kaçındığını belirtti. Peña, daha geçen ay Ueno hakkındaki uyarıları bir karalama kampanyası olarak nitelemişti. Geçen yıla kadar bankanın holding şirketinde hissesi bulunan Peña, 2023'te Ueno'nun denetiminden sorumlu merkez bankasının başına bankanın eski yöneticilerinden Carlos Carvallo'yu getirmişti.
Beyaz Saraydan henüz açıklama gelmedi
Beyaz Saray ve Dışişleri Bakanlığı, perşembe akşamına kadar kamuoyuna açıklama yapmadı. Paraguay'ın Última Hora gazetesi, Peña'nın yakınlık kurduğu liderlerin, aralarında Devlet Başkanı Donald Trump, Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve Bakan Yardımcısı Christopher Landau'nun da bulunduğu isimlerin kendisine kamuoyu önünde destek vermediğini yazdı. Peña, 2025 yılının ocak ayında Dışişleri Bakanlığında Rubio ile görüştü ve mart ayında Florida eyaletinin Doral kentinde düzenlenen Amerika Kıtası Kalkanı Zirvesi'nde Trump'a eşlik etti.
Paraguay, Peña döneminde Güney Amerika'da Tayvan'ın diplomatik ilişki sürdürdüğü tek ülke olmaya devam etti ve Aralık 2024'te Kudüs'teki büyükelçiliğini yeniden açtı. The Paraguay Post'tan Laurence Blair, Americas Quarterly'de Peña'nın “Güney Koni'de Donald Trump'ın muhtemelen en önemli müttefiki” olduğunu yazdı. McLarty Associates'ten Gregory Ross ise aynı yayına verdiği demeçte, “Paraguay'ın ABD ile uzun süredir devam eden ortaklığı da güçlü kalacak” dedi.
Yetişkinlerin yüzde 60'ının kullandığı banka
Ueno, beş yıldan kısa sürede tanınmayan bir finans şirketinden herkesin bildiği bir markaya dönüştü ve Paraguay'daki yetişkinlerin yüzde 60'ından fazlasının müşterisi olduğunu açıkladı. AP'ye göre banka, devlet emeklilik fonları da dahil olmak üzere yaklaşık 800 milyon dolarlık kamu mevduatını elinde tutuyordu. Merkez bankası müfettişleri, sahipleriyle bağlantılı şirketlere riskli krediler verildiğini tespit etti; Eylül 2025'te tek bir günde bu tür üç şirkete yaklaşık 39 milyon dolar aktarıldı.
Merkez bankası, sermayesinin yasal asgari seviyenin yarısının altına düşmesinin ardından salı günü Ueno'ya el koydu. Aralarında kurucu Miguel Vázquez'in de bulunduğu sekiz üst düzey yönetici gözaltına alındı. Asunción'da protestocular “Peña, başını istiyoruz!” sloganı atarken çevik kuvvet polisi biber gazı ve plastik mermi kullandı. Protestocu Luis Pineda, AP'ye “70 yıllık yağmadan bıktık” dedi.
Görev devri belirsizliğini koruyor
Peña'nın ayrılığı henüz kesinleşmedi. İstifayı kabul etmek üzere toplanan Kongrenin ortak oturumunda, çoğu Colorado Partili milletvekili olan üyelerin salonu terk etmesiyle oylama sırasında yeter sayı sağlanamadı; bu durumu Última Hora ve Hoy gazeteleri aktardı. Muhalefet, istifanın kabul edilmesinin Peña'ya anayasanın eski devlet başkanlarına verdiği ömür boyu Senato üyeliği ve dokunulmazlık hakkını sağlayacağını savunuyor. Bu haklar, görevden alma davasında mahkûmiyet kararı verilmesi halinde geçerli olmuyor.
Sıradaki isim Colorado Partisinin deneyimli siyasetçilerinden Başkan Yardımcısı Pedro Alliana. Alliana'nın Ağustos 2028'e kadar görev süresini tamamlaması bekleniyor. Yerel saatle 18.00'de yemin etmesi beklenen Alliana, perşembe akşamı itibarıyla henüz yemin etmemişti ve Kongrenin istifayı ne zaman yeniden görüşeceği belirsizdi. Savcılar ayrıca her iki isim hakkında yapılan şikâyetlerle ilgili soruşturma başlattı. Bloomberg, önemli bir soya ve sığır eti ihracatçısı olan ve istikrarı nedeniyle yatırımcıların uzun süredir tercih ettiği Paraguay'ın para birimi guaraninin perşembe günü dünyanın en kötü performans gösteren para birimi olduğunu bildirdi.
Video: X üzerinden Santiago Peña. Fotoğraflar: ABD Dışişleri Bakanlığı; Beyaz Saray/Daniel Torok; Senatör Rick Scott'ın ofisi
