ABD Başkanı Donald Trump, Ankara'da gerçekleşen NATO zirvesinde Türkiye'ye yönelik yaptırımların kaldırılmasına yönelik önemli bir açıklama yaptı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde bir araya gelen Trump, ABD'nin Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Yasası (CAATSA) kapsamındaki tedbirler için "Yaptırımları kaldırabileceğimizi söyleyebilirim." dedi.
Trump, Türkiye'nin askeri gücüne de atıfta bulunarak, "Türkiye, (Cumhurbaşkanı Erdoğan) liderliğinizde askeri açıdan çok güçlü ülke haline geldi." ifadelerini kullandı.
CAATSA yaptırımlarının arka planı
CAATSA yaptırımları, Türkiye'nin Rusya'dan S-400 hava savunma sistemlerini satın alması nedeniyle uygulamaya konuldu. Yaklaşık üç yıl süren tartışmaların ardından bu yaptırımlar 7 Nisan 2021 tarihinde resmen yürürlüğe girdi.
ABD Kongresi, CAATSA yasasını 2017 yılında onayladı. Türkiye'nin S-400 alımıyla ilgili ilk adımlar, 2018 savunma bütçesine ilişkin Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası'nda (NDAA) atıldı ve Savunma Bakanlığı'ndan konuyla ilgili bir rapor istendi. Bakanlık, Kasım 2018'de sunduğu raporda, Türkiye'nin S-400 alımının kesin olduğunu ve bunun ABD-Türkiye ilişkileri ile Türkiye'nin NATO'daki rolüne olumsuz etkilerinin kaçınılmaz olacağını bildirdi.
Kongre, bu gelişmeye karşılık 2019 yılı savunma bütçesine ilişkin NDAA yasasında Türkiye'ye F-35 savaş uçaklarının teslimatına kısıtlama getirdi. 2020 bütçesine ilişkin NDAA yasasında ise Türkiye'nin Temmuz 2019'da S-400 sistemlerini teslim alması, CAATSA kapsamındaki Rus savunma ve istihbarat sektörü ile yapılan 'önemli mali işlem' olarak tanımlandı. Bu yasayla Başkan'dan, 180 gün içinde Türkiye'ye CAATSA yaptırımlarından en az beşini uygulaması talep edildi.
CAATSA yasası uyarınca ABD Dışişleri Bakanlığı, 27 Ekim 2017'de yaptırım kapsamına alınan Rus savunma ve istihbarat şirketlerinin bir listesini yayımladı. Bu listede S-400 sistemlerini üreten Almaz-Antey Hava ve Uzay Savunma Şirketi ikinci sırada yer aldı.
Sonuç olarak, Türkiye'ye yönelik CAATSA yaptırımları sözlü olarak 2017'den beri gündemde olsa da, ilk kez Aralık 2019'da yasalaşan 2020 Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası'nda resmi olarak yer buldu.
