Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Türkiye’nin grubun dönem başkanlığını Azerbaycan’dan devralmaya hazırlandığı bir dönemde, İran’la yeniden tırmanan gerilimin diplomasi yoluyla çözülmesi çağrısıyla Türk Devletleri Teşkilatının (TDT) 13. zirvesini cuma günü Ankara’da açtı.
Erdoğan, Beştepe Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov ile Azerbaycan, Türkmenistan ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nden gelen heyetleri karşıladı. Liderler, oturum öncesinde aile fotoğrafı çektirdi.
“Silahlar değil, diplomasi”
Erdoğan, bölgedeki çatışmaların hiçbir tarafa kazanç sağlamadığını ve küresel ekonomi, ticaret ile enerji piyasaları üzerinde ağır bir yük oluşturduğunu söyledi. Erdoğan, “Son dönemde yeniden yükselen İran’la gerilimin silahlar yerine diplomasi yoluyla çözülmesini umuyoruz” dedi.
Filistin meselesini “kanayan yaramız” olarak nitelendiren Erdoğan, Türk devletlerine adil bir çözüm için daha fazla çaba gösterme, insani yardımın Gazze’ye ulaştırılmasına destek olma, Gazze’nin yeniden imarına mümkün olan en kısa sürede başlama ve başkenti Doğu Kudüs olan, 1967 sınırları temelinde bağımsız ve egemen bir Filistin devletini desteklemeyi sürdürme çağrısında bulundu.
Orta Koridor ve ortak uydu
Erdoğan, Çin ile Avrupa’yı Orta Asya, Hazar Denizi, Kafkaslar ve Türkiye üzerinden birbirine bağlayan Hazar Ötesi Doğu-Batı Orta Koridoru’nu “yarının ticaretine yön verecek stratejik bir hat” olarak nitelendirdi. Siber güvenliğin kara, hava ve deniz güvenliği kadar önemli olduğunu söyleyen Erdoğan, siber güvenlik alanında iş birliğine ilişkin mutabakat zaptının hızla imzalanması çağrısında bulundu.
Erdoğan ayrıca ortak uydu projesi çalışmalarının hızlandırılmasını istedi, üye ülkelerin pazarlarının ortak bir dijital ticaret platformunda bir araya getirilmesini önerdi ve tüm üyelerden Oğuz, Kıpçak ve Karluk dil gruplarını kapsayan büyük bir Türkçe dil modeline katkıda bulunmalarını talep etti.
Erdoğan, “Türk dünyasının aile fotoğrafında bölünmeye veya anlaşmazlığa yer yok” dedi. Gözlemci statüsündeki Türkmenistan’ı Cumhurbaşkanı Serdar Berdimuhamedov’un liderliğinde “mümkün olan en kısa sürede” tam üye olarak görmeyi umduğunu belirten Erdoğan, teşkilatın Kuzey Kıbrıs’la temaslarını da artırmasını beklediğini söyledi.
“Türk Yüzyılı: Dil, Düşünce ve Eylemde Birlik” temasıyla düzenlenen zirveye Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Türkiye ve Özbekistan üye olarak katılırken, Macaristan, Türkmenistan ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti gözlemci statüsünde yer alıyor. Erdoğan, perşembe akşamı liderlere Cumhuriyet Bayramı yemeği verdi ve burada ABD Başkanı Donald Trump’tan telefon aldı.