Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Rusya'nın Kiev'e düzenlediği ve en az 10 kişinin ölümüne, onlarca kişinin yaralanmasına yol açan füze ve insansız hava aracı saldırısının hemen ardından ABD'den Patriot füze savunma sistemleri için acil destek talebini yineledi.
Zelenskiy, X üzerinden yayınladığı video mesajında, "Dünyanın Patriot füzeleri var. Şimdi önemli olan, ortaklarımızın gerekli paketleri sağlamak için siyasi kararı alması. ABD neye ihtiyacımız olduğunu biliyor. Avrupa neye ihtiyacımız olduğunu biliyor" dedi. Ukrayna lideri, "Anti-balistik füzeler insanları korumalı, depolarda bekletilmemeli" diye ekledi.
Sığınaklarda yüzde 93 eksiklik
Zelenskiy'nin bu çağrısı, ülkedeki sivil koruma krizinin hava savunmasının çok ötesine geçtiğini söyleyen eski Ukrayna hükümet sözcüsü Luliia Mendel'in açıklamalarıyla aynı döneme denk geldi. Mendel, Fox News Digital'e yaptığı açıklamada, milyarlarca dolar harcanmasına rağmen sığınaklarla ilgili "skandal durumların" yaşandığını belirtti.
Ukrayna İnsan Hakları Komiseri Dmitro Lubinets, haziran ayında yaptığı açıklamada, ülke genelinde 1066 sığınağı denetlediklerini ve yüzde 93'ünde eksiklik tespit ettiklerini söyledi. Denetlenen bazı sığınakların kilitli, sular altında veya kullanılamaz durumda olduğu, bazılarının ise engelliler için erişilebilir olmadığı bildirildi.
Mendel, "Sürekli füze dilenmek mümkün değil. Nüfus böyle korunmaz" diyerek, Zelenskiy'nin Ukrayna içindeki koruma eksikliğinin sorumluluğunu ABD ve Batılı ortaklara yüklediğini savundu. Ukraynalıların "drone karşıtı perdeler" çektiğini ve "füze geçirmez pencereler" kapattığını anlatan Mendel, hayatta kalmalarının devletin sistemli korumasından çok şansa bağlı olduğunu ifade etti.
Milyarlarca harcamaya rağmen skandal
Reuters'ın haberine göre Kiev, 2022'deki tam kapsamlı işgalden bu yana sığınaklara milyarlarca grivna harcadı. Belediye Başkanı Vitali Kliçko, 2022-2025 arasında yaklaşık 7 milyar grivna harcandıktan sonra 2026 için 1,1 milyar grivna (yaklaşık 26 milyon dolar) onarım bütçesi ayrıldığını açıkladı. Kliçko, 10 Temmuz'da ilçe yönetimlerinin bu fonları nasıl kullandığına dair denetim başlattı.
Başbakan Sergii Koretskyi, 30 Temmuz'daki büyük Rus füze saldırısının ardından sivillerin sığınaklara erişemediği yönündeki haberler üzerine ülke çapında sivil savunma sığınaklarının denetlenmesi talimatı verdi.
Zelenskiy, Trump'tan 300 Patriot istedi
Zelenskiy, 29 Temmuz'da Axios'a verdiği demeçte, eski ABD Başkanı Donald Trump'tan kış öncesi acil olarak yaklaşık 300 Patriot önleyici füze talep ettiğini, "Patriot'lara dün ihtiyacımız vardı" dediğini ve yerli üretimin bir ila beş yıl sürebileceği uyarısında bulunduğunu söyledi.
Mendel ise "300 Patriot füzesinin faydalı olacağından emin değilim" diyerek, Rusya'nın kuzeydeki Sumi'den güneydeki Herson'a kadar cephe bölgelerinde güdümlü hava bombalarını yoğunlaştırdığını ve hiçbir füze sisteminin bunu durduramayacağını belirtti.
Zelenskiy, Fox News'teki "Hannity" programında Trump'ın önleyicilerin Ukrayna'da üretilmesi için lisans vereceğini kabul ettiğini söylemişti. Ancak Trump daha sonra henüz bir anlaşma olmadığını ve yönetimin teklifi değerlendirmeye devam ettiğini açıkladı. Trump, 31 Temmuz'da Camp David'de gazetecilere yaptığı açıklamada, "Bunun asla olacağını sanmıyorum, ama bilirsiniz, o teknolojiyi verdiğiniz insanlar bir gün size karşı dönebilir. Bu yüzden çok dikkatli olmalıyız" dedi.
Uluslararası koalisyon ve yetersizlikler
Ukrayna ve Finlandiya, Mayıs 2025'te Sivil Koruma Sığınağı Koalisyonu'nu başlattı. 27 Kasım'daki ilk toplantıda üyeler, sığınak inşası ve modernizasyonu için 22 milyon avrodan fazla (o dönem yaklaşık 25 milyon dolar) taahhütte bulundu.
Ancak Mendel, binlerce sığınağın temel standartları karşılamadığını ve Rusya'nın ateş kontrolünü genişletmesiyle cephe bölgelerindeki onlarca köy ve kasabadan düzenli tahliyelerin duyurulduğunu söyledi. "Ukrayna'nın sivil nüfusu, yalnızca füze kıtlığı nedeniyle değil, insanlara güvenli sığınma yerleri ve hayatta kalma araçları sağlayacak kapsamlı bir sistemin yokluğu nedeniyle büyük ölçüde korumasız" dedi.
