ABD Yüksek Mahkemesi, Alabama’nın nitrojen gazı kullanarak planladığı infazı şimdilik durdurdu. Karar, yöntemin Anayasa’daki zalimane ve alışılmadık ceza yasağını ihlal ettiği gerekçesiyle verilen alt mahkeme kararını yerinde bıraktı.
Yüksek mahkeme, Alabama’nın acil başvurusunu tek cümlelik bir kararla reddetti. Yargıçlar Clarence Thomas, Samuel Alito ve Neil Gorsuch eyaletin yanında yer aldı, ancak ayrı bir karşı oy yazmadı.
Jeffery Lee’nin infazı ertelendi
Karar, 1998’deki çifte cinayet nedeniyle hüküm giyen Jeffery Lee için geçici bir rahatlama anlamına geldi. Lee’nin 11 Temmuz’da idam edilmesi planlanıyordu.
Lee, nitrojen gazının dakikalar süren acılı bir boğulma yaşattığını savunarak uygulamaya itiraz etti. İlk aşamada federal bölge mahkemesi bu itirazı kabul etmedi ve Alabama’nın kendi yöntemini uygulamasına izin verdi.
Ancak pazartesi günü temyiz mahkemesi, Alabama’nın nitrojen gazı prosedürünün "ölümün ötesinde ciddi ağrı" doğurabilecek önemli bir zarar riski taşıdığı sonucuna vardı. Yüksek Mahkeme’nin son kararı da bu tedbirin devamı anlamına geldi.
Tartışma yıllardır sürüyor
Nitrojen gazıyla yapılan infazlara tanıklık eden gazeteciler ve hak savunucuları, bu yöntemde hükümlülerin ölürken kıvrandığını ve kusar gibi hareketler yaptığını aktarıyor. Yargıç Sonia Sotomayor da 2025’teki bir karşı görüşünde boğulma deneyimini "yoğun psikolojik işkence" olarak nitelemişti.
Bu dosyada yer alan doktorlar da mahkemeye sundukları dilekçede, nitrojen gazıyla infazın doğası gereği insanlık dışı acıya yol açtığını savundu. Mahkeme ise bu kez Alabama’nın talebini kabul etmedi.
Eyalet alternatif yöntemi reddetti
Yüksek Mahkeme’nin 2008’den bu yana geliştirdiği içtihada göre, idam mahkûmları uygulanan yönteme itiraz ederken anayasayı ihlal etmeyecek bir alternatif yöntem de sunmak zorunda. Lee, bu alternatifin kurşuna dizme olabileceğini öne sürdü.
Alabama ise kurşuna dizme timi oluşturmanın pratik olmadığını savunarak nitrojen gazı yöntemini korumaya çalıştı. Eyalet, yüksek mahkemeye sabah saatlerinde başvurdu.
Mahkeme, 2024’te eyaletin ilk nitrojen gazlı infazına onay vermişti. O tarihten bu yana bu yöntemle sekiz infaz gerçekleştirildi; bunların yedisi Alabama’da yapıldı.
İdam uygulamalarında yeni dönemin işareti
Karar, ABD’de infaz sayılarının arttığı bir döneme denk geldi. İdam cezası Bilgi Merkezi’ne göre eyaletler 2025’te 47 kişiyi idam etti ve bu sayı on yılı aşkın sürenin en yüksek düzeyi oldu.
Bu yıl şimdiye kadar 15 kişi idam edildi; Lee bu sayıya dahil değil. Donald Trump da ikinci döneminde idam cezasının kullanımını genişletmek istiyor.
Öte yandan birçok büyük ilaç şirketi infazlarda kullanılan ilaçlara katılmayı reddettiği için eyaletler zehirli iğne için gerekli maddeleri temin etmekte zorlanıyor. Bu durum bazı eyaletleri kurşuna dizme ve gaz odası gibi başka yöntemlere yöneltti.
Mahkeme kararıyla Lee’nin infazı ertelendi, ancak hakkında verilen ölüm cezası yürürlükte kalmaya devam ediyor.