Göçmen olarak anayasal haklar

ABD Anayasası'ndaki temel korumaların çoğu yalnız vatandaşları değil, ABD'de bulunan herkesi kapsar. Bu sayfa polis ya da göçmenlik memurlarıyla (ICE, CBP) karşılaştığınızda hangi kuralların geçerli olduğunu, konuşmama hakkının ne anlama geldiğini, yanınızda hangi belgeleri taşımanız gerektiğini ve hak ihlallerini nereye bildireceğinizi resmî kaynaklara dayanarak anlatıyor. Bu sayfa genel bilgidir, hukuki tavsiye değildir; somut bir olayda bir göçmenlik avukatına danışın.

• 4. Değişiklik (Fourth Amendment): kişilerin bedeni, evi, belgeleri ve eşyası "makul olmayan" arama ve el koymaya karşı korunur. Arama ya da gözaltı izni (warrant) ancak makul sebep (probable cause) varsa, yeminle desteklenerek ve aranacak yer ile kişi açıkça yazılarak çıkarılır.
• 5. Değişiklik: hiç kimse (no person) bir ceza davasında kendi aleyhine tanıklık etmeye zorlanamaz. Hiç kimse hukuka uygun yargılama (due process) olmadan özgürlüğünden ya da malından yoksun bırakılamaz.
• 6. Değişiklik: ceza davasında sanığın avukat yardımı alma hakkı vardır.
• 14. Değişiklik: eyaletler de hiç kimseyi hukuka uygun yargılama olmadan özgürlüğünden yoksun bırakamaz. Yetki alanındaki hiç kimseye kanun önünde eşit korumayı esirgeyemez.
• Bu maddelerde "vatandaş" değil "kişi" (person) kelimesi geçer. ABD Adalet Bakanlığı da polis suistimaline karşı uyguladığı federal yasaların ABD'deki herkesi, vatandaş olsun olmasın, koruduğunu belirtiyor.

• Ceza soruşturmasında (Miranda uyarısı): Yüksek Mahkeme'nin 1966 tarihli Miranda v. Arizona kararına göre gözaltındaki kişi, sorgudan önce şu konularda uyarılmalıdır:
  • susma hakkınız vardır;
  • söylediğiniz her şey mahkemede aleyhinize kullanılabilir;
  • avukat bulundurma hakkınız vardır;
  • avukat tutamıyorsanız size bir avukat atanır.
• Göçmenlik gözaltısında: Arama izni olmadan gözaltına alınıp sınır dışı davasına sevk edilen kişiye (hızlandırılmış sınır dışı işlemi hariç) şunlar bildirilir (8 CFR 287.3):
  • gözaltının sebebi;
  • devlete masraf çıkarmadan, yani kendi imkânınızla avukatla temsil edilme hakkı;
  • davanın görüleceği bölgedeki ücretsiz hukuk yardımı kuruluşlarının listesi;
  • yaptığınız her açıklamanın sonraki davada aleyhinize kullanılabileceği.
• Göçmenlik davası ceza davası değildir. Devlet size ücretsiz avukat atamaz. Ücretsiz ve düşük ücretli yardım için bkz. 12.6 Avukat bulma.
• Memurların sizi haklarınızdan vazgeçmeye ya da ifade vermeye zorlamak için tehdit, baskı ya da fiziksel şiddet kullanması yasaktır (8 CFR 287.8).
• Susmak ile yalan söylemek farklıdır. Federal bir konuda bilerek ve isteyerek yanlış beyanda bulunmak ya da sahte belge kullanmak ayrı bir suçtur (18 U.S.C. 1001).

• Soru sormak: Göçmenlik memuru, kişinin uzaklaşma özgürlüğünü kısıtlamadığı sürece herkese soru sorabilir.
• Kısa süreli tutma: Memurun somut ve açıklanabilir olgulara dayanan makul şüphesi (reasonable suspicion) varsa kişiyi sorgu için kısa süre tutabilir. Polis için de benzer kural vardır: suç işlendiğine dair makul şüphe varsa kişiyi kısa süre durdurup soru sorabilir.
• Gözaltı (arrest): Göçmenlik memuru kural olarak gözaltı izni (warrant) almalıdır. Kişinin izin çıkmadan kaçma ihtimali varsa izinsiz gözaltı yapılabilir. Gözaltı anında, mümkün ve güvenli olur olmaz memur:
  • kendini gözaltı yetkisi olan göçmenlik memuru olarak tanıtmalı;
  • kişiye gözaltına alındığını ve sebebini söylemelidir.
• 48 saat: İzinsiz gözaltında, olağanüstü durumlar dışında 48 saat içinde kişinin gözaltında kalıp kalmayacağına ya da kefaletle (bond) bırakılıp bırakılmayacağına karar verilir.
• Yerel polis ve 287(g): ICE bazı eyalet ve yerel polis teşkilatlarına sınırlı göçmenlik yetkisi devredebilir. ICE'ye göre 15 Ekim 2026 itibarıyla 38 eyalet ve 2 ABD topraklarında 2.679 anlaşma var. Eyalet kuralları farklıdır; trafik durdurmaları için bkz. 12.9.

• Göçmenlik kanununa (INA 262) göre ABD'de 30 gün ya da daha uzun kalan 14 yaş ve üstü yabancılar kayda (registration) girmek zorundadır. Bu kural ABD'ye 30 gün ya da daha uzun süre için yapılan her girişte yeniden kontrol edilmelidir.
• Vizeyle girip I-94 kaydı alanlar, green card ve çalışma izni (EAD) sahipleri ve hakkında sınır dışı davası açılmış kişiler zaten kayıtlı sayılır. Kayıtlı olmayanlar Form G-325R'yi yalnız kendi USCIS çevrim içi hesabından verir.
• 18 yaş ve üstündekiler kayıt belgesini her zaman yanlarında taşımalıdır. Bu belge I-94, green card, EAD ya da G-325R kayıt belgesi olabilir. USCIS'e göre belgeyi telefon ekranında göstermek ya da çıktısını taşımak da yeterlidir.
• Taşımamak kabahattir (misdemeanor): her ihlal için 5.000 $'a kadar para cezası, 30 güne kadar hapis ya da ikisi.
• Kayda girmesi gerekip bilerek girmemenin cezası 5.000 $'a kadar para cezası, 6 aya kadar hapis ya da ikisidir.
• Adres bildirimi: Taşındığınızda yeni adresinizi 10 gün içinde USCIS'e bildirin. En kolay yol USCIS çevrim içi hesabıdır. Bildirmemek kabahattir ve sınır dışı sebebi de olabilir. Göçmenlik mahkemesinde davanız varsa mahkemeye ayrıca bildirim yaparsınız; bkz. 12.3.

• Arama izni olmadan evde yapılan arama ve el koyma kural olarak "makul olmayan" sayılır. ABD Mahkemeleri'nin saydığı istisnalar:
  • aramaya rıza (consent) vermeniz;
  • hukuka uygun bir gözaltı sırasında yapılan arama;
  • makul sebep ile birlikte acil durum bulunması;
  • eşyanın açıkça görünür (plain view) olması.
• Göçmenlik denetimi: Göçmenlik memuru, oradakilere statülerini sormak amacıyla şu yerlere ancak arama izniyle ya da mülk sahibinin veya yetkili kişinin rızasıyla girebilir:
  • bir işyerinin halka kapalı bölümleri;
  • bir ev ve evin çevresindeki alan (bahçe gibi);
  • çiftlik ve açık tarım alanları.
• Rıza verilirse memur bunu ve rızayı kimin verdiğini raporuna yazar. Giriş reddedilirse memur arama izni çıkarabilir.
• Memur halka açık alanlara (mağaza, restoran salonu gibi) izin ve rıza olmadan girip soru sorabilir.

• Konsolosluğa haber verme: ABD'de gözaltına alınan her yabancıya, konsolosluğuna haber verilmesini isteyebileceği gecikmeden söylenmelidir. Türkiye, bildirimin kişinin isteğine bakılmadan zorunlu olarak yapıldığı ülkeler listesinde değildir. Bu nedenle Türk vatandaşı için konsolosluğa siz isterseniz haber verilir.
  • Konsolosluk görevlileri gözaltındaki vatandaşla görüşebilir, ailesine ulaşabilir, avukat ve sağlık hizmeti bulmasına yardımcı olabilir.
  • Türk temsilciliklerinin iletişim bilgileri için bkz. 11.1 ABD'deki Türk temsilcilikleri ve görev bölgeleri.
• Yakınınızı bulmak: ICE Çevrim İçi Gözaltı Bulucu ya da ICE Gözaltı ve Bilgi Hattı (DRIL) +1 888 351 4024 (pazartesi–cuma, ABD Doğu saatiyle 08.00–20.00).
• Dava ve kefalet süreci için bkz. 12.3.

• Göçmenlik memurları (ICE, CBP, USCIS): İç Güvenlik Bakanlığı Sivil Haklar ve Özgürlükler Ofisi (CRCL), çevrim içi şikâyet portalı.
  • CRCL ayrımcılık, gözaltında hak ihlali, avukata erişimin engellenmesi ve fiziksel kötü muamele iddialarını inceler.
  • CRCL kişiye hukuki çare sağlamaz; şikâyetleri DHS'nin uygulamalarındaki sorunları düzeltmek için kullanır. Kendi davanız için avukata danışın.
• DHS Genel Müfettişliği (OIG): +1 800 323 8603 (işitme engelliler için TTY +1 844 889 4357) ya da çevrim içi form. Hat 7/24 izlenmez; acil durumda 911'i arayın.
• ICE Mesleki Sorumluluk Ofisi (OPR): ICE personelinin suistimali için +1 833 4ICE OPR, e-posta ICEOPRIntake@ice.dhs.gov ya da ICE sitesindeki şikâyet formu.
• Yerel ve eyalet polisi: Aşırı güç ya da kasıtlı haksız gözaltı gibi suç teşkil eden suistimal için FBI'a ya da bölgenizdeki federal savcılığa başvurulur. Ayrımcı uygulamalar için Adalet Bakanlığı'nın civilrights.justice.gov portalı kullanılır.

• Kaçmaya çalışmak, memura direnmek ya da fiziksel olarak karşı koymak.
• Sahte belge göstermek ya da adı, doğum yeri veya vatandaşlığı hakkında yanlış beyanda bulunmak.
• Kendini ABD vatandaşı gibi göstermek. Bu, green card sahipleri için de sınır dışı sebebidir.
• Kayıt belgesini (I-94, green card, EAD) yanında taşımamak.
• Taşındıktan sonra adresi 10 gün içinde USCIS'e bildirmemek.
• Ne olduğunu anlamadan belge imzalamak.

• Vatandaş değilim; anayasal haklarım var mı? Evet. 4., 5. ve 14. Değişiklikler "kişi" der. Adalet Bakanlığı da polis suistimaline karşı yasaların vatandaş olmayanları da koruduğunu belirtiyor.
• Göçmenlik memurunun sorularına cevap vermek zorunda mıyım? Anayasa kimseyi ceza davasında kendi aleyhine tanıklığa zorlamaz ve açıklamalarınız aleyhinize kullanılabilir. Ancak yanlış beyan suçtur, sınırda giriş başvurusu yapan yabancının durumu da farklıdır. Somut durumda avukata danışın.
• Memur evime girmek istiyor. Göçmenlik denetimi için memur evinize arama izniyle ya da sizin rızanızla girebilir. Rıza verip vermemek sizin kararınızdır.
• Gözaltına alındım; Türk konsolosluğuna haber verilir mi? Türkiye zorunlu bildirim ülkesi değildir. İsterseniz haber verilmesini talep edebilirsiniz.
• Devlet bana ücretsiz göçmenlik avukatı verir mi? Hayır. Göçmenlik davasında avukat masrafı size aittir. Ücretsiz hukuk yardımı listeleri için bkz. 12.6.

• ICE Çevrim İçi Gözaltı Bulucu
• USCIS – Kayıt yükümlülüğü ve Form G-325R
• DHS CRCL şikâyet portalı
• DHS Genel Müfettişliği şikâyet hattı
• Adalet Bakanlığı Sivil Haklar bildirim portalı