Tüketici hakları: şikâyet yolları (FTC, CFPB, eyalet başsavcılığı)

ABD'de bir şirketle sorun yaşadığınızda, dolandırıldığınızda ya da bankanız, kredi şirketiniz veya borç tahsilatçısıyla anlaşmazlığa düştüğünüzde başvurabileceğiniz ücretsiz resmî kurumlar vardır. Bu sayfa hangi sorunun hangi kuruma gittiğini, Federal Ticaret Komisyonu (FTC), Tüketici Finansal Koruma Bürosu (CFPB) ve eyalet başsavcılıklarına adım adım nasıl şikâyet edileceğini ve bilmeniz gereken temel tüketici haklarını anlatıyor. Vergi dolandırıcılıkları için bkz. 15.7 Vergi dolandırıcılığı.

• Dolandırıcılık, sahte iş ya da ilan, haksız ticari uygulama: FTC – ReportFraud.ftc.gov.
• Banka hesabı, kredi kartı, kredi raporu, borç tahsilatı, para transferi, kredi ve mortgage: CFPB – consumerfinance.gov/complaint.
• Eyaletinizdeki bir işletmeyle anlaşmazlık: eyalet başsavcılığı ya da tüketici koruma ofisi.
• Kimlik hırsızlığı: IdentityTheft.gov (FTC).
• İnternet dolandırıcılığı: FBI'ın İnternet Suçları Şikâyet Merkezi (IC3).
• Yurt dışındaki bir şirketle sorun (ör. Türkiye'den yapılan alışveriş): econsumer.gov.
• İstenmeyen satış aramaları: Ulusal Aranmama Listesi.
• Göçmenlik hizmeti dolandırıcılığı: bkz. 12.6 Avukat bulma.
• CFPB'nin kapsamadığı diğer ürün ve hizmetler için CFPB, usa.gov'un şikâyet rehberine yönlendiriyor.

1. ReportFraud.ftc.gov adresine girin.
2. Ne olduğunu, kime, ne zaman ve nasıl ödeme yaptığınızı yazın.
3. Karşı tarafın adını, telefonunu, internet sitesini ya da sosyal medya hesabını ekleyin.
4. Telefonla bildirmek için: FTC Tüketici Hizmetleri Merkezi +1 877 382 4357 (877-FTC-HELP).
5. Ödeme yaptıysanız, aynı gün ödeme kurumunuza da başvurun; bkz. 12.7.

• Kapsam: çek ve tasarruf hesapları, kredi kartları, kredi raporları, borç tahsilatı, borç yönetimi, para transferi ve sanal para, mortgage, maaş günü kredileri, bireysel krediler, ön ödemeli kartlar, öğrenci kredileri, araç kredisi ve kiralama.
• Şikâyeti gönderin: çevrim içi ya da telefonla.
• CFPB şikâyeti şirkete iletir. Başka bir kurum daha uygunsa oraya gönderir ve sizi bilgilendirir.
• Şirket yanıt verir: şirketler genellikle 15 gün içinde yanıt verir. Bazı durumlarda "işlem sürüyor" deyip son yanıtı 60 gün içinde verir.
• Şikâyet yayımlanır: sizi doğrudan tanıtan bilgiler çıkarılarak Tüketici Şikâyet Veritabanı'na eklenir.
• Siz değerlendirirsiniz: şirketin yanıtı hakkında 60 gün içinde görüş bildirebilirsiniz.
• Telefon: +1 855 411 2372; pazartesi–cuma 09.00–18.00 (ABD Doğu saati), federal tatiller hariç. İşitme engelliler için +1 855 729 2372.
• Şikâyetinizin durumunu CFPB'nin çevrim içi portalından takip edebilirsiniz; CFPB e-postayla da bilgi verir.

• New York Başsavcılığı — tüketici şikâyeti formu ve OAG yardım hattı
  • Telefon: +1 800 771 7755
  • Çevrim içi: tüketici şikâyeti
• Teksas Başsavcılığı Tüketici Koruma Birimi
  • Tüketici koruma hattı: +1 800 621 0508
  • Çevrim içi: şikâyet portalı. Teksas yasasına göre şikâyetiniz kamuya açıktır.
• Florida Başsavcılığı
  • Ücretsiz hat: +1 866 966 7226 · Vatandaş Hizmetleri: +1 850 414 3990 · Florida Relay/TDD: +1 800 955 8771
  • Çevrim içi: şikâyet formu
• Illinois Başsavcılığı Tüketici Koruma Birimi
  • Chicago: +1 800 386 5438 · Springfield: +1 800 243 0618 · Carbondale: +1 800 243 0607
  • İspanyolca hat: +1 866 310 8398
  • Çevrim içi: tüketici koruma
• New Jersey Tüketici İşleri Birimi: njconsumeraffairs.gov
• Kaliforniya Başsavcılığı: oag.ca.gov
• Diğer eyaletler (Massachusetts dahil): USA.gov'un eyalet tüketici koruma ofisleri rehberinden eyaletinizi seçin.

• Kapıda satışta 3 gün cayma hakkı (Cooling-Off Rule):
  • evinizde yapılan 25 $ ve üstü satışlarda ve otel, fuar gibi geçici yerlerde yapılan 130 $ ve üstü satışlarda geçerlidir;
  • satıştan sonraki üçüncü iş gününün gece yarısına kadar gerekçe göstermeden iptal edebilirsiniz; cumartesi iş günü sayılır, pazar ve federal tatiller sayılmaz;
  • satıcı size cayma hakkınızı söylemeli ve iki nüsha iptal formu vermelidir;
  • satıcı iptalden sonra 10 gün içinde paranızı iade eder;
  • gayrimenkul, sigorta, menkul kıymet ile internet, posta ve telefon satışları kapsam dışıdır.
• Ücretsiz kredi raporu: üç kredi bürosundan her hafta ücretsiz rapor alabilirsiniz. Bu iş için yetkili tek site AnnualCreditReport.com'dur; telefonla +1 877 322 8228. Hatalı bilgiye kredi bürosu ve bilgiyi veren şirket nezdinde itiraz edersiniz.
• Kart dolandırıcılığı: FTC'ye göre kredi ve banka kartınızın izinsiz kullanımına karşı federal yasa sizi korur; durumu hemen kartın arkasındaki numaraya bildirin.
• Kredi notu oluşturmak için bkz. 10.2 Banka hesabı açmak; kredi notu oluşturmak.

1. Sözleşme, fatura, makbuz ve banka dökümlerinin kopyalarını toplayın.
2. Yazışmaları, ilanları ve web sayfalarını ekran görüntüsüyle saklayın.
3. Olayları tarih sırasıyla kısa bir metinde yazın: ne oldu, kiminle konuştunuz, ne istediniz.
4. Önce şirkete yazılı başvurun ve yanıtını saklayın.
5. Sonuç alamazsanız ilgili kuruma şikâyet edin ve size verilen şikâyet numarasını not edin.
6. Ödeme yaptığınız kuruma (banka, kart şirketi) aynı zamanda itiraz edin.

• Önce yanlış kuruma başvurup süre kaybetmek. Finansal ürünlerde CFPB, genel dolandırıcılıkta FTC.
• Belgeleri ve yazışmaları saklamamak.
• Kapıda satışta 3 günlük cayma süresini kaçırmak.
• Kredi raporu için ücretli ve yetkisiz sitelere üye olmak.
• Dolandırıcılığı utanıp bildirmemek.
• "Şikâyetimi geri çekersen ödeme yaparız" diyen şirkete yazılı güvence almadan güvenmek.

• Şikâyet etmem göçmenlik başvurumu etkiler mi? USCIS'e göre dolandırıcılığı bildirmek göçmenlik başvurunuzu etkilemez.
• Paramı nasıl geri alırım? FTC, paranızı geri istemek için önce ödeme yaptığınız kuruma (banka, kart şirketi, ödeme uygulaması, havale şirketi) hemen başvurmanızı söylüyor.
• Bankamla anlaşmazlığım var; nereye gideyim? CFPB'ye. Şirketler genellikle 15 gün içinde yanıt verir.
• Kredi raporumda hata var. Önce AnnualCreditReport.com'dan raporunuzu alın, sonra hatayı kredi bürosuna ve bilgiyi veren şirkete bildirin. Sorun çözülmezse CFPB'ye şikâyet edebilirsiniz.
• Türkiye'deki bir siteden alışverişte sorun yaşadım. econsumer.gov üzerinden uluslararası şikâyet verebilirsiniz.
• Hangi eyalet kurumuna başvuracağımı bilmiyorum. USA.gov'un eyalet tüketici koruma ofisleri rehberinden eyaletinizi seçin.

• FTC – Dolandırıcılık bildirimi (ReportFraud)
• CFPB – Şikâyet gönderme
• USA.gov – Eyalet tüketici koruma ofisleri
• AnnualCreditReport.com – ücretsiz kredi raporu
• IdentityTheft.gov
• IC3 – internet suçları şikâyeti
• econsumer.gov – uluslararası şikâyet
• Ulusal Aranmama Listesi
• FTC – Kapıda satışta cayma hakkı