ABD'de yaklaşan ara seçimler öncesinde enerji, konut ve kamu maliyesine ilişkin göstergeler, hanehalkı üzerindeki maliyet baskısının arttığına işaret ediyor.
3 Kasım'daki seçimler öncesinde benzin ve motorin fiyatlarındaki yükselişe, uzun vadeli borçlanma maliyetleri ile tahvil faizlerindeki artış eşlik etti. Enflasyonu sınırlamaya yönelik adımlara rağmen bu başlıklar ekonomik tartışmaların merkezinde yer aldı.
Akaryakıt maliyetleri tüketici fiyatlarına yansıyor
Amerikan Otomobil Birliği verilerine göre ABD'de benzinin galon başına ortalama fiyatı 14 Eylül'de 4,32 dolara yükseldi. Geçen yıl aynı dönemde 3,18 dolar olan fiyat, yıllık bazda yüzde 35,9 arttı.
Taşımacılık, lojistik ve tarımda kullanılan motorinin galon başına ortalama fiyatı da 14 Eylül'de 6,23 dolarla rekor seviyeye ulaştı. Geçen yıl aynı dönemde 3,69 dolar olan motorin yüzde 68,7 yükseldi. California'da ortalama motorin fiyatı 8 doların üzerine çıktı.
Rusya-Ukrayna Savaşı'nın başında 4 doların altında bulunan dizel fiyatlarının ülke genelinde 6 doların üzerine çıkması ve benzin fiyatlarının 4 doların üzerinde seyretmesi, enerji maliyetlerine ilişkin endişeleri artırdı. Orta Doğu'daki gerilim ile petrol fiyatlarındaki dalgalanmalar da bu tabloya eşlik etti.
Akaryakıt fiyatlarındaki artış, nakliye giderlerini ve tedarik zincirinin farklı aşamalarındaki maliyetleri yükselterek tüketici fiyatlarına yansıdı.
Enflasyon faiz artışı beklentisini güçlendirdi
ABD'de Tüketici Fiyat Endeksi ağustosta aylık bazda yüzde 0,4, yıllık bazda yüzde 3,4 arttı. Enerji ve gıda fiyatlarının dışarıda bırakıldığı çekirdek enflasyon aylık yüzde 0,3 yükselerek beklentilerin üzerinde gerçekleşti.
Benzin fiyatları ağustosta aylık yüzde 3,9 ve yıllık yüzde 27,4 arttı. Bu artış, aylık enflasyon yükselişinin üçte birinden fazlasını oluşturdu. Enerji endeksi de aynı ayda aylık yüzde 2,1, yıllık yüzde 16,3 yükseldi.
Üretici Fiyat Endeksi ağustosta aylık yüzde 0,4, yıllık yüzde 5,4 arttı. Güçlü iş gücü piyasası ve hedefin üzerindeki enflasyon, faiz artışı beklentilerini destekledi.
CME Group verilerine göre piyasalar, Federal Reserve'in 15-16 Eylül'deki toplantısında politika faizini 25 baz puan artırma ihtimalini yüzde 90'ın üzerinde fiyatladı.
Konut kredilerinde faiz yüzde 7'ye yaklaştı
Mortgage Bankalar Birliği verileri, ABD'de 30 yıl vadeli konut kredisi ortalama faizinin 4 Eylül'de sona eren haftada yüzde 6,85'e çıktığını gösterdi. Bu seviye Haziran 2025'ten bu yana görülen en yüksek oran oldu. Yeniden finansman başvuruları ise Mayıs 2025'ten bu yana en düşük seviyeye geriledi.
MBA Başkan Yardımcısı Joel Kan, enflasyon ve federal bütçe açığı konusunda yatırımcıların taşıdığı endişelerin mortgage faizlerini yükselttiğini söyledi. Yüzde 7'ye yaklaşan faiz oranları, ilk kez ev sahibi olmak isteyen genç aileler ile orta gelir grubunun konut piyasasına erişimini zorlaştırıyor.
Düşük faizli eski kredilerini korumak isteyen mevcut ev sahipleri taşınmaktan ve evlerini satışa çıkarmaktan kaçınıyor. Yüksek finansman maliyetleri talebi kiralık konutlara yöneltirken, satılık ve kiralık konut piyasasındaki bu görünüm hanehalkının barınma giderlerini artırıyor.
Tahvil faizleri ve kamu borcu yükseldi
ABD'nin 10 yıllık Hazine tahvili faizi yüzde 5,03'e çıkarak Temmuz 2007'den bu yana en yüksek seviyeyi gördü. Yoğun faiz baskısı ve satış dalgası, uzun vadeli tahvil faizlerindeki yükselişi hızlandırdı.
ABD Hazine Bakanlığı, piyasa likiditesini desteklemek için uzun vadeli tahvillerde yürüttüğü geri alım operasyonlarının büyüklüğünü artıracağını duyurdu. Operasyon başına en fazla 2 milyar dolar olan tutarın en az 4 milyar dolara çıkarılması planlandı ancak bu adım tahvil faizlerindeki yükselişi durdurmadı.
ABD'nin toplam kamu borcu 18 Ağustos itibarıyla ilk kez 40 trilyon doların üzerine çıktı. Borcun 32 trilyon 265 milyar dolarından fazlası kamunun elindeki borçlardan, 7 trilyon 781 milyar doları ise hükümet içi borçlardan oluştu.
ABD Başkanı Donald Trump'ın ikinci kez göreve başladığı Ocak 2025'te 36,2 trilyon dolar olan kamu borcu yaklaşık 4 trilyon dolar arttı. Yüksek faizler Hazine'nin tahvil faiz giderlerini yükseltirken, vergi indirimleri kamu gelirlerini baskıladı. Savunma ve sosyal program harcamaları da bütçe açıklarının sürmesine katkıda bulundu.
Hazine Bakanlığının bütçe verilerine göre Ekim 2025'te başlayan 2026 mali yılının 11 ayında kamu borcunun net faiz gideri 1 trilyon doları aştı.
Trump'tan yetişkinlere 5 bin dolar vaadi
Seçim takviminde son 50 güne girilirken ekonomik görünüm siyasi tartışmalarda öne çıktı. Muhalefet mevcut durumu ekonomi politikalarının sonucu olarak değerlendirirken, yönetim küresel koşullar ve dış şokların etkisine vurgu yaptı.
ABD Başkanı Donald Trump, Temsilciler Meclisi ve Senato seçimlerinde Cumhuriyetçilerin galip gelmesi halinde her yetişkine 5 bin dolar ödeme yapılacağını söyledi.
Vaat, liberal medya kuruluşlarında eleştirilirken muhafazakar medya kuruluşlarında olumlu değerlendirildi. Trump'ın politikalarını eleştiren medya kuruluşları, uygulamanın bütçede 1,2 trilyon dolardan fazla ek açığa yol açabileceğini ve ekonomiye zarar verebileceğini savundu.
Bazı analistler ise vaadin seçim rüşveti anlamına gelebileceğini ve hukuki açıdan tartışmalı olduğunu belirtti.
