ABD’de Demokrat Parti’ye bağlı isimler ve siyasi komiteler, Pentagon’un "Çin askeri şirketleri" olarak tanımladığı Alibaba, Baidu ve BYD’de çalışan üst düzey isimlerden milyonlarca dolarlık bağış aldı.
Kampanya finansmanı kayıtlarına dayandırılan incelemeye göre, bu üç şirkette görev yapan yöneticiler, avukatlar, lobiciler ve bazı çalışanlar 2020’den bu yana Demokrat siyasi yapılar için yaklaşık 2,6 milyon dolar katkı sağladı.
En yüksek bağış Biden bağlantılı yapılara gitti
İncelemede, Biden ile bağlantılı komiteler ve ortak bağış toplama araçlarının 2020 ile 2024 arasında bu şirketlerin çalışanlarından yaklaşık 850 bin dolar aldığı belirtildi. Demokratik Ulusal Komite’nin aynı dönemde yaklaşık 500 bin dolar topladığı, Harris ile bağlantılı komitelerin ise yaklaşık 140 bin dolar aldığı aktarıldı.
Demokrat isimler arasında Senatör Adam Schiff, Temsilciler Meclisi üyesi Nancy Pelosi, eski Başkan Joe Biden, Kaliforniya Valisi Gavin Newsom, eski Başkan Yardımcısı Kamala Harris ve Demokratik Ulusal Komite yer aldı.
Pentagon’un listesi ve şirketlerin statüsü
Pentagon, 8 Haziran’da Alibaba, Baidu ve BYD’yi "Çin askeri şirketleri" listesine ekledi. ABD yönetimine göre bu şirketler, askeri-sivil kaynaştırma stratejisi ya da başka yollarla Halk Kurtuluş Ordusu’na destek sağlıyor.
Ancak bu 1260H listesine alınma, klasik bir yaptırım anlamına gelmiyor. ABD’liler şirketlerle ticaret yapmayı sürdürebiliyor. Liste, Amerikan şirketleri ve yatırımcılarını Çin’in askeri yapısıyla bağlantılı görülen firmalar konusunda uyarmayı amaçlıyor.
Yine de yeni savunma düzenlemeleri listeyi daha etkili hale getiriyor. Pentagon, 30 Haziran’dan itibaren listede yer alan şirketlerle doğrudan sözleşme yapamayacak. Ayrıca bu şirketler adına lobi yapan firmalarla da sözleşme yasağı bulunuyor. 2027’de bu kuralın, tedarik zinciri aracılığıyla dolaylı alımları da kapsayacak şekilde genişletilmesi planlanıyor.
Şirketlerin geçmiş bağlantıları da tartışmayı büyüttü
Alibaba’nın Çin’deki gözetim faaliyetlerine destek verdiğine ilişkin iddialar yıllardır basında yer alıyor. Şirket ise kendisinin "Çin askeri şirketi" olmadığını, askeri-sivil kaynaştırma stratejisinin parçası sayılmasının temelsiz olduğunu savunuyor.
BYD için de Çin hükümetiyle yakın bağlara işaret eden geçmiş haberler bulunuyor. Şirketin kurucusu ve üst yöneticisi Wang Chuanfu’nun Çin Komünist Partisi üyesi olduğu ve Xi Jinping’e yakın bir isim olarak görüldüğü aktarıldı. BYD ise bu haberle ilgili yorum talebine yanıt vermedi.
Baidu cephesinde ise Çin’in bilim ve teknoloji kurumlarının şirketi yapay zeka geliştirme alanında "ulusal takım"ın parçası olarak tanımladığı ve devlet medyasının şirketi sansür uygulamalarıyla ilişkilendirdiği hatırlatıldı. Baidu sözcüsü, şirkete yönelik askeri bağlantı iddiasını reddetti ve listeden çıkarılmak için tüm yasal seçenekleri kullanacaklarını söyledi.
Demokrat isimler, söz konusu bağışlar hakkında yorum yapmak üzere arandı ancak yayın saatine kadar geri dönüş alınamadı.
Pentagon ise 1260H listesinin son sürümüne, yasal kriterleri karşıladığı değerlendirilen 188 kuruluşun eklendiğini açıkladı.
