Amerikalılar, mortgage faizlerinin yüzde 7'nin üzerine çıkmasıyla konut sahibi olmak birçok alıcı için daha da erişilmez hale gelirken, ekim ayında daha önce kullanılmış konutları 16 yılı aşkın sürenin en yavaş temposuyla satın aldı. Ulusal Emlakçılar Birliği (NAR) perşembe günü yaptığı açıklamada, mevcut konut satışlarının eylüle kıyasla yüzde 5,5 düşerek mevsimsel etkilerden arındırılmış yıllık 3,75 milyon seviyesine gerilediğini bildirdi. Bu, piyasanın 2000'lerin sonundaki konut çöküşünden hâlâ toparlandığı Ağustos 2010'dan bu yana kaydedilen en düşük seviye oldu.
Bu rakam beklentilerin altında kaldı. FactSet'e göre ekonomistler yaklaşık 3,8 milyonluk bir tempo bekliyordu. Satışlar Ekim 2025'e kıyasla yüzde 8,8 düşerken, eylüldeki 3,97 milyonluk temponun ardından üst üste üçüncü ayda da 4 milyon seviyesinin altında kaldı.

Yavaşlama geniş kapsamlı oldu. Tek ailelik konut satışları yüzde 5,8 düşerek yıllık 3,41 milyon seviyesine inerken, apartman dairesi ve kooperatif konut satışları yüzde 2,9 azalarak 340.000'e geriledi. Satışlar Batı'da yüzde 9,7 düşerek 650.000'e, Güney'de yüzde 6,5 azalarak 1,73 milyona ve Orta Batı'da yüzde 3,2 gerileyerek 900.000'e indi. Kuzeydoğu'da ise 470.000 seviyesinde sabit kaldı. Satışlar bir yıl öncesine kıyasla dört bölgenin tamamında geriledi.
Faizler çeyrek asrın en yüksek seviyesine yakın
NAR Başekonomisti Lawrence Yun, "Mortgage faizleri 2023'teki tek bir ay dışında 2000'den bu yana en yüksek seviyelerine çıktığında konut satın almak zorlaşıyor. Bunun sonucunda konut satışları Ağustos 2010'dan bu yana en düşük seviyesine geriledi" dedi. Yun, "Alıcılar ve satıcılar için gerçekten zorlu bir piyasa" diye ekledi.
Freddie Mac'e göre 30 yıl vadeli sabit mortgage kredisinin ortalama faizi ekimde yüzde 7,33 oldu. Bu oran eylülde yüzde 6,86, bir yıl önce ise yüzde 6,25 seviyesindeydi. ABD ile İran arasındaki savaşın şubat sonlarında başlamasından bu yana faizler keskin biçimde yükseldi. Petrol fiyatlarındaki hızlı artışın enflasyonu yükselteceği beklentisi, kredi verenlerin konut kredilerini fiyatlandırırken kullandığı uzun vadeli tahvil getirilerini artırdı.
Fiyatlar yükselmeyi sürdürüyor
Daha az işlem yapılmasına rağmen fiyatlar, yavaş da olsa yükselmeye devam etti. Ulusal mevcut konut medyan fiyatı bir yıl öncesine kıyasla yüzde 0,4 artarak 416.700 dolara çıktı. Bu, ekim ayı için rekor olurken yıllık artışların üst üste 40'ıncı ayı oldu. NAR'ın Konut Satın Alınabilirlik Endeksi, bir yıl önceki 107,3 seviyesinden 100,7'ye geriledi.
Bugünkü faiz oranlarını hâlâ karşılayabilen alıcıların seçebileceği daha fazla konut bulunuyor. Toplam konut stoku eylüle kıyasla yüzde 1,3 artarak 1,59 milyona çıktı ve bir yıl öncesine göre yüzde 4,6 yükseldi. Bu, mevcut satış temposunda 5,1 aylık arz anlamına geliyor. Konutlar genellikle 35 gün piyasada kaldı; bu süre eylülde 33 gündü. İlk kez konut alanlar satışların yüzde 29'unu oluşturdu; bu oran önceki ay yüzde 31'di. Yatırımcılar ve ikinci konut alıcıları satışların yüzde 20'sini, zorunlu satışlar ise yalnızca yüzde 2'sini oluşturdu.

Yun, çoğu ev sahibinin satış yapma baskısı altında olmadığını söyledi. Yun, "Ekim ayında işlemlerin azalmasına rağmen ülke genelindeki 88 milyon ev sahibi, önemli ölçüde biriken konut varlıkları sayesinde büyük ölçüde rahat bir mali durumda" dedi. Yun ayrıca istikrarlı istihdam artışının yaşandığı bir dönemde satış temposunun yavaş olmasının, "mortgage faizlerinin düşmesi halinde birikmiş talebin büyük olacağına" işaret ettiğini söyledi.
Fotoğraflar: Wikimedia Commons (CC BY 2.0, CC BY-SA 4.0)