Hava yolculuğunu yalnızca ayrıcalıklı bir alan olmaktan çıkarmayı hedefleyen girişimler, elektrikli uçan taksileri bir sonraki büyük ulaşım adımı olarak görüyor. Bu alandaki en dikkat çekici projelerden biri, Vermont merkezli Beta Technologies’in Alia 250 modeli oldu.
Şirketin beş motorlu elektrikli dikey kalkış ve iniş yapabilen uçağı, Burlington Havalimanı üzerinde yapılan gösteri uçuşunda saatte 130 milin üzerindeki hızlara çıktı. Uçuş sırasında aracın bir helikoptere göre belirgin biçimde daha sessiz olduğu ve hızını korurken dengeli bir seyir izlediği aktarıldı.
İşletme maliyetinde iddialı hedef
Beta’nın hesabına göre bir saatlik uçuş için gereken enerji maliyeti yaklaşık 28 dolar seviyesinde. Buna göre yarım saatlik gösteri uçuşunda tüketilen elektriğin maliyeti yaklaşık 14 dolar olurdu. Şirket, bu rakamın büyük bir sinema salonu patlamış mısırının fiyatına denk olduğunu söylüyor.
Bu hesap, yolcu biletlerinin doğrudan ucuz olacağı anlamına gelmiyor. Sigorta, pilot ücreti ve bakım giderleri ticari işletmecilikte hâlâ önemli kalemler arasında yer alıyor. Yine de Beta’nın finans direktörü Herman Cueto, Alia 250’nin bir helikoptere kıyasla işletmede yaklaşık yüzde 75 daha ucuz olduğunu söyledi.
Hedef: şehirden havalimanına hızlı bağlantı
Şirketin uzun vadeli planı, bu uçakları şehir merkezi ile havalimanları arasındaki rotalarda kullanmak. New York’tan JFK Havalimanı’na ya da Long Beach’ten Burbank Havalimanı’na kısa sürede ulaşım, Beta’nın çizdiği kullanım senaryoları arasında yer alıyor.
Elektrikli hava araçları etrafında oluşan bu ilgi, işe gidiş gelişin bile gelecekte uçakla yapılabileceği bir tabloyu gündeme taşıdı. Ancak bu hedefin önünde sert engeller bulunuyor. Altyapı eksikliği, sertifikasyon süreci, toplumun kabulü ve uygun fiyatlı bilet meselesi hâlâ çözülmesi gereken başlıklar arasında.
Sertifikasyon süreci ve kardeş model
Beta Başkanı ve Üst Yöneticisi Kyle Clark, Alia 250’nin önümüzdeki birkaç yıl içinde sertifika almasının beklendiğini söyledi. Uçak, yüzlerce test uçuşu saatini geride bıraktı ve Ulaştırma Bakanlığı’nın eVTOL araçlarını hızlandırmayı amaçlayan programına da dahil edildi.
Şirket, sertifikasyon sürecinde kademeli bir yol izliyor. Aynı teknoloji ve sistemlerin kullanıldığı kardeş model Alia CX300, dikey kalkış yerine pist gerektiren konvansiyonel kalkış ve iniş yapan bir elektrikli uçak olarak öne çıkıyor. CX300’ün de 2027 sonuna kadar sertifika alması bekleniyor.
CX300, gösteri sırasında Alia 250 ile birlikte formasyon uçuşu yaptı. Clark, bu yaklaşımın regülasyon sürecini kolaylaştırdığını belirterek, konvansiyonel model onaylandığında eVTOL için gerekli gerekliliklerin büyük bölümünün zaten yerine getirilmiş olacağını söyledi.
Yolcu taşımacılığının ötesinde kullanım planı
New York Borsası’nda BETA koduyla işlem gören şirket, Alia 250’nin yalnızca hava taksisi değil, yük taşıma ve sağlık görevleri gibi alanlarda da kullanılabileceğini düşünüyor. Bu esneklik, aracın yalnızca şehir içi ulaşım değil, daha geniş bir kentsel hava mobilitesi pazarına açılmasını hedefliyor.
Elektrikli uçuşun ticari ölçeğe taşınması için teknik ilerleme kadar kamu kabulü ve ekonomik fizibilite de belirleyici olacak. Beta’nın gösterdiği Alia 250, bu dönüşümün henüz başındaki en somut örneklerden biri olarak öne çıkıyor.
