Reuters'ın 300'den fazla Çin akademik makalesi, patenti, şirket açıklaması, işe alım ilanı ve hükümet belgesini incelemesine göre Çinli araştırmacılar ve şirketler, önde gelen Amerikan yapay zekâ modellerinin çıktılarından yerli rakipleri eğitmek için giderek daha gelişmiş yöntemlerle yararlanıyor. Haber ajansının aktardığına göre damıtma olarak bilinen uygulama, akademik deneylerin ötesine geçerek Çin'de sanayide yaygın biçimde kullanılmaya başlandı.
Damıtmada güçlü bir “öğretmen” model yanıtlar üretir veya görevlerin nasıl tamamlanacağını gösterir; geliştiriciler de bu materyali daha küçük bir “öğrenci” sistemi eğitmek için kullanır. Bu teknik yasa dışı değildir ve dünyanın başka yerlerinde de kullanılmaktadır. Önde gelen bir modelin tüm yeteneklerini kopyalayamaz ancak geliştiricilerin belirli becerileri daha ucuz sistemlerde korumasına yardımcı olabilir; bu da gelişmiş Amerikan çiplerine duyulan ihtiyacı potansiyel olarak azaltır.

OpenAI yanıtlarından Çin modellerine
Reuters, Shanghai Jiao Tong Üniversitesi araştırmacılarının OpenAI'ın o1 modelinden yaklaşık 5.000 yanıt seçtiği, bunları GPT-4o mini ile çevirdiği ve Alibaba'nın Qwen2.5-72B modelini daha ileri düzeyde eğitmek üzere 10.750 iki dilli eğitim örneği oluşturduğu Kasım 2024 tarihli bir makaleye yer verdi. Alibaba araştırmacıları Nisan 2025 tarihli bir makalede, daha küçük Qwen modelleri için eğitim materyali üretmek üzere GPT-4 ve GPT-4o kullandıklarını anlattı. Gıda dağıtım şirketi Meituan ile hazırlanan Şubat 2026 tarihli bir makalede ise yapay zekâ aracılarını koordine edecek bir modelin eğitilmesine yardımcı olmak için GPT-4o kullanıldı. Üniversite, Alibaba ve Meituan Reuters'ın sorularına yanıt vermedi.
OpenAI'ın şartları, bazı istisnalarla birlikte, çıktılarının rakip modeller oluşturmak için kullanılmasını kısıtlıyor; Anthropic'in de benzer sınırlamaları bulunuyor. Reuters'a göre Pekin, şirketlere Amerikan modellerini damıtmalarını söylemiyor ancak ocak ayında yayımlanan ulusal “Yapay Zekâ + Üretim” politika paketi, sanayi amaçlı damıtmayı destekliyor.

Washington fikri mülkiyet hırsızlığı konusunda uyarıyor
ABD Ticaret Bakanlığı yetkilileri, temmuz ayında Chengdu'da yapılan toplantılarda konuyu Çinli düzenleyicilerle gündeme getirerek bazı faaliyetlerin fikri mülkiyet hırsızlığı anlamına gelebileceği uyarısında bulundu. Görüşmeler hakkında bilgi sahibi üç kişi Reuters'a verdiği demeçte, ABD'li bir yetkilinin Washington'ın sanayi ölçeğindeki damıtmayı Çin modellerinin Amerikan modelleriyle arasındaki farkı kapatmasının başlıca nedeni olarak gördüğünü söylediğini aktardı. Çinli geliştiriciler hakkında bilgi sahibi iki kişi ise bu görüşe itiraz etti. Çinli yetkililer damıtmayı standart bir teknik olarak savundu.
Hazine Bakanı Scott Bessent temmuz ayında, “(Çinli) şirketler gizli ve sanayi ölçeğinde, fikri mülkiyet hırsızlığı sınırını aşan damıtma saldırıları düzenlerse yaptırımlar ve Varlık Listesi'ne alınmaları gündeme gelecek” diye yazdı. Bu konu, Başkan Donald Trump ile Şi Cinping'in bu hafta Shenzhen'deki APEC zirvesinde yapacağı görüşme öncesinde gerilimi artırıyor. Washington pazartesi günü, Çin'in Nvidia gibi şirketlerin gelişmiş çiplerine erişimini daha da kısıtlayacağını açıkladı.
Fotoğraflar: Wikimedia Commons; Reuters (arşiv).