Trump yönetimi, aralarında Nvidia, Amazon, Microsoft, OpenAI ve Anthropic’in de bulunduğu iki düzineden fazla Amerikan yapay zekâ şirketini, Çinli rakipleri karşısında yurt dışında iş almalarına yardımcı olmak amacıyla yapay zekâda “ulusal şampiyon” ilan etmeye hazırlanıyor. Wall Street Journal, planlara aşina kişilere dayandırdığı haberinde bu gelişmeyi pazar gecesi duyurdu.
Gazetenin haberine göre Ticaret Bakanı Howard Lutnick’in girişimi bir hafta içinde açıklaması bekleniyor, ancak zamanlama hâlâ değişebilir.
Etiket neler getirecek?
Journal’a göre listedeki şirketler, çipler ve diğer teknolojiler için ihracat lisanslarının hızlandırılmış onayından, yurt dışındaki faaliyetleri için devlet desteğinden ve federal finansmana erişimden yararlanacak. Amaç, ABD çiplerini, yapay zekâ modellerini ve ilgili teknolojileri yabancı hükümetlerin ve şirketlerin satın alabileceği paketler hâline getirerek Amerika’nın Huawei Technologies gibi Çinli rakipler karşısındaki konumunu güçlendirmek.
Plan, Washington’da yapay zekânın stratejik bir sektör olarak ele alınmasına yönelik daha geniş kapsamlı çabayı yansıtıyor. Hükümet, Amerikan şirketlerinin yurt dışında neleri satabileceğini yalnızca denetlemek yerine, seçilen bir grubun anlaşmalar yapmasına aktif biçimde yardımcı olacak; Ticaret Bakanlığı da hem düzenleyici hem de tanıtım görevlisi olarak hareket edecek.

Skandala rağmen Nvidia listede kalıyor
Nvidia’nın listedeki yeri dikkat çekiyor. Journal, çip üreticisinin en gelişmiş çiplerine Çin’in erişimi konusundaki endişeler nedeniyle Washington’da artan incelemeyle karşı karşıya olduğunu belirtti. Şirketin kurucu ortağı Jensen Huang, ABD istihbarat kurumlarının Çin adına casusluk yaptığından şüphelendiği bir kadınla ilişkisine yönelik soruşturma sırasında 12 Kasım’da üst yöneticilik görevinden istifa etti. Mali İşler Direktörü Colette Kress ise geçici üst yönetici olarak görev yapıyor.
CNBC’nin haberine göre Nvidia hisseleri, yatırımcıların Huang’ın ayrılığının etkilerini fiyatlamayı sürdürmesiyle pazartesi günü piyasa açılışı öncesi işlemlerde yüzde 1,6 geriledi. Şirket üç aylık finansal sonuçlarını salı günü açıklayacak. Beklenen diğer ulusal şampiyon Anthropic’in ise bu haftanın ilerleyen günlerinde Nasdaq’ta işlem görmeye başlaması bekleniyor.
Lutnick merkezde
Program, Nvidia meselesinin büyüdüğü hassas bir dönemde Lutnick’i yönetimin yapay zekâ stratejisinin merkezine yerleştirecek. Lutnick, Nvidia olayı büyürken Senato’da ifade vermeyi kabul etti; Kongre’deki milletvekilleri de Çin’e yapay zekâ çipi ihracatını sıkılaştırmaya yönelik adımlar atıyor.

Yönetim, seçilen şirketlerin arkasına federal gücü koymaya istekli olduğunu şimdiden gösterdi. Washington, Ağustos 2025’te Lutnick’in desteklediği bir anlaşmayla Intel’de yaklaşık yüzde 10 hisse almayı kabul etti. Ulusal şampiyonlar programı, bu yaklaşımı çip üreticilerinden büyük dil modelleri geliştiren laboratuvarlara kadar yapay zekâ sektörünün tamamına genişletecek.
Kapak fotoğrafı: Tony Webster / Wikimedia Commons (CC BY 2.0). Fotoğraflar: Coolcaesar / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0); ABD Ticaret Bakanlığı. Kaynaklar: The Wall Street Journal, Reuters, Investing.com, CBS News, CNBC.