ABD ve dokuz ortak ülke, yapay zekâ tedarik zincirlerinin temelindeki teknolojiler ile altyapıyı birlikte koruma taahhüdü içeren bir deklarasyon imzaladı. ABD Dışişleri Bakanlığı, imzanın 15 Kasım Pazar günü atıldığını açıkladı.
Kalıcı Refahın Güvenli Temellerine İlişkin San Francisco Deklarasyonu, ekonomik işlerden sorumlu dışişleri müsteşarı Jacob Helberg'in San Francisco'da düzenlediği Pax Silica Kurucular Toplantısı'nda imzalandı. ABD'ye Avustralya, Hindistan, İsrail, Japonya, Güney Kore, Katar, Singapur, Birleşik Arap Emirlikleri ve Birleşik Krallık katıldı.
Anlaşma neleri kapsıyor?
Deklarasyon, ekonomik güvenliğin ulusal güvenlik olduğunu teyit ediyor ve yönetimin yapay zekâ için kullandığı "Süper Zekâ" (SI) tedarik zincirlerinin temelini oluşturan hassas teknolojiler ile kritik altyapıya ilişkin ortak bir anlayış ortaya koyuyor. Metin iki kategori belirliyor: Düşman aktörler tarafından çalınması veya ele geçirilmesi halinde bu aktörlere askerî, istihbarat ya da ekonomik avantaj sağlayabilecek mallar, yazılımlar, malzemeler, bilgi birikimi ve üretim araçları dahil teknolojiler; ayrıca limanlar, terminaller, ulaşım ve iletişim ağları, enerji sistemleri ve bunları koordine eden dijital platformlar gibi altyapılar.

İmzacılar, ilkeleri uygulamaya dönüştürmek için çalışma grupları kurma konusunda anlaştı. Şimdiye kadar beş çalışma grubu önerildi: yenilikçi politikalar için çerçeveler, kilit sektörlerde yapay zekâ kullanımı, yapay zekâ ekosisteminin tüm katmanlarında tedarik zinciri işbirliği, güvenli limanlar ve tedarik zinciri güvenliği merkezleri ile yapay zekâ güvenliği ve dayanıklılığı. ABD Dışişleri Bakanlığı, "Hiçbir ülke SI çağının temellerini tek başına güvence altına alamaz; SI'ın mümkün kıldığı refah da ancak onu destekleyen tedarik zincirleri ve altyapı kadar kalıcı olabilir" açıklamasını yaptı.
"Ortak sorumluluk"
Helberg, Financial Times'a yaptığı açıklamada, "Bir çip tasarlamak için gereken bilgi birikimi, çipi üreten makine ve çipi taşıyan liman farklı ülkelerde bulunabilir" dedi. Deklarasyonu tarihi kılan unsurun, ortakların "bu teknolojilerin ve onları destekleyen altyapının güvenliğini ortak sorumluluk olarak ele alma konusunda anlaşması" olduğunu söyledi. FT'ye göre Almanya, İsveç, Hollanda ve Avrupa Komisyonu'nun da ardından imza atması bekleniyor.

Washington, yarı iletkenler, kritik mineraller, enerji ve ileri üretim için güvenilir bir tedarik zinciri oluşturmak amacıyla Pax Silica'yı Aralık 2025'te başlattı. Yeni deklarasyon, Başkan Trump'ın Shenzhen'de düzenlenecek APEC zirvesinde Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ile görüşmesinden günler önce ve Nvidia casusluk skandalının gelişmiş çiplerin Çin'e ulaşmasıyla ilgili soru işaretleri doğurmasının ardından Kongre'nin yapay zekâ çipi ihracat kurallarını sıkılaştırmaya hazırlandığı bir dönemde imzalandı.
Kapak fotoğrafı: ABD Dışişleri Bakanlığı. Fotoğraflar: ABD Dışişleri Bakanlığı, Wikimedia Commons. Kaynaklar: ABD Dışişleri Bakanlığı, Financial Times, Anadolu Ajansı, PTI.