Fransa'da 15 yaşını doldurmamış çocukların sosyal medya hesabı açmasını engelleyecek düzenleme, 21 Temmuz'da iki meclisten de geçti. Yürürlüğe girmeden önce Anayasa Konseyinin denetiminden geçmesi gereken metin, yaş tespitinin yöntemini ve mevcut hesapların nasıl belirleneceğini açıkça düzenlemiyor.
Düzenlemeye göre 15 yaş altındaki çocuklar 1 Eylül 2026'dan itibaren yeni hesap açamayacak. Mevcut hesapların tasfiye sürecinin 1 Ocak 2027'ye kadar tamamlanması planlanıyor.
Platformlar ve kapsam tartışması
TikTok, Instagram, Facebook, Snapchat, X ve Reddit'in yanı sıra oyun hizmetlerine eklenen sosyal ağ işlevlerinin de yasak kapsamına alınması öngörülüyor. Eğitim ve bilimsel başvuru kaynakları ise kapsam dışında bırakılıyor.
Kanun, kapsama girecek hizmetleri tek tek saymak yerine 2004 tarihli kanunun 6. Maddesindeki genel tanıma gönderme yapıyor. Sosyal özellikleri başka ürünlerin bünyesinde sunulan melez hizmetlerin hangi kategoriye gireceği bu nedenle açık bir tartışma alanı olmayı sürdürüyor.
Fransa'da ilkokul ve ortaokullarda uygulanan cep telefonu yasağının 2026-2027 öğretim yılından itibaren liseleri de kapsayacak biçimde genişletilmesi planlanıyor. 2024 tarihli bir araştırmaya göre Fransızların yüzde 73'ü, 15 yaş altına sosyal medya yasağını destekledi.
Yaş doğrulama hükümleri çıkarıldı
Milletvekili Laure Miller'ın Kasım 2025'te sunduğu ilk taslakta, platformların düzenleyici kurum Arcom tarafından belirlenecek teknik kılavuzlara uygun yaş doğrulama yöntemleri kullanması öngörülüyordu. Aynı taslak, kurallara uymayan platformlara küresel cirolarının yüzde 3'üne kadar para cezası verilmesini ve çocuklar için zararlı kabul edilen platformların bir listede toplanmasını içeriyordu.
Önceki metinde 18 yaş altındaki tüm kullanıcıların 22. 00-08. 00 saatleri arasında platformlara erişiminin engellenmesi de planlanmıştı. Avrupa Komisyonu, 6 Temmuz tarihli gerekçeli görüşünde 15 yaş sınırına veya yaş doğrulama yükümlülüğüne doğrudan itiraz etmedi. Komisyonun eleştirileri, ulusal denetim düzeninin Dijital Hizmetler Yasası kapsamındaki uyumlu denetim çerçevesiyle çakışması üzerinde yoğunlaştı.
Yasama sürecinde platformların listelenmesi yaklaşımından vazgeçildi ve Arcom'a denetim yetkisi veren hükümler metinden çıkarıldı. Son hâliyle kanun, 15 yaş altındaki kişilerin hesap sahibi olamayacağını söylüyor; ancak platformların yaş tespitini hangi araçla yapacağını ve mevcut hesapları nasıl bulup askıya alacağını belirtmiyor.
Fransa'da faaliyet gösteren büyük platformların çoğunun başka Avrupa Birliği ülkelerinde yerleşik olması, menşe ülke ilkesini de gündeme getiriyor. Dijital İşlerden Sorumlu Bakan Anne Le Henanff, yaş doğrulama araçlarının mevcut ve etkili olduğunu savunuyor. Düzenlemenin uygulanmasında Dijital Hizmetler Yasası kapsamındaki yaptırım mekanizmaları önem taşıyor.
Avustralya uygulaması karşılaştırma konusu oldu
Avustralya'da sosyal medya yasağı uygulanmadan önce çocukların yaklaşık yüzde 86'sı en az bir kısıtlı platformu kullanıyordu. Uygulamanın üçüncü ayında bu oran yüzde 81'in üzerinde kaldı. Günlük kullanım yüzde 60'tan yüzde 58'e, hesap sahipliği ise yüzde 52,4'ten yüzde 42,1'e geriledi.
Çocukların yarısı platformların kendilerinden yaş doğrulaması istemediğini, yüzde 7,4'ü de sanal özel ağ kullandığını belirtti. Avustralya'da düzenleyici kurum ve 49,5 milyon Avustralya doları tutarında ceza tavanı bulunmasına rağmen mevcut hesapların önemli bölümünün tespit edilip kapatılmaması, Fransa'daki uygulama tartışmasının başlıkları arasında yer aldı.
Avrupa ülkeleri yaş sınırlarını gündeme alıyor
Danimarka 15 yaş, Yunanistan 2027'den itibaren 15 yaş, Avusturya 14 yaş, İspanya ve Slovenya ise 16 yaş sınırını gündemine aldı. Bu ülkelerdeki çalışmaların Avustralya'daki sonuçlar ve Avrupa Komisyonunun yaş doğrulama altyapısına yönelik hazırlıklarıyla aynı dönemde ilerlediği değerlendiriliyor.
Türkiye'de de Türkiye Büyük Millet Meclisinin 22 Nisan 2026'da kabul ettiği düzenlemeyle benzer yönde bir adım atıldığı ve yaptırımların baştan tanımlandığı aktarılıyor. Avrupa Komisyonunun 2026 sonuna kadar yaygınlaştırmayı hedeflediği yaş doğrulama altyapısı devreye girmeden, Fransa'daki yasağın ne ölçüde uygulanabileceği belirsizliğini koruyor.
