Demokrat bir milletvekili, göçmenlik görevlileri tarafından haksız yere gözaltına alınan ya da tutulan ABD vatandaşlarının federal hükümete en az 500 bin dolarlık tazminat davası açabilmesini öngören bir yasa tasarısı sundu.
New Mexico Temsilcisi Teresa Leger Fernández, “ICE Tarafından Haksız Yere Gözaltına Alınan Vatandaşlar İçin Adalet Yasası”nı 15 Ekim’de Temsilciler Meclisi’ne sundu. H.R. 10826 numaralı tasarı Meclis Yargı Komitesine havale edildi.
Tasarı neler öngörüyor?
Tasarı, 20 Ocak 2025’ten itibaren göçmenlik görevlileri ya da göçmenlik yasalarını uygulayan diğer görevliler tarafından mahkeme kararı ya da yeterli gerekçe olmadan gözaltına alınan ABD vatandaşlarına dava hakkı tanıyor. Davalar federal bölge mahkemelerinde hem görevliye hem de ABD hükümetine karşı açılabilecek.
Mahkeme davacı lehine karar verirse 500 bin dolar ve gözaltının ilk gününden sonraki her gün için 100 bin dolar tazminata hükmetmek zorunda olacak; makul avukatlık ücretleri ile uygun tedbir ve tespit kararları da buna eklenecek. Görevliler nitelikli ya da mutlak dokunulmazlık savunmasına başvuramayacak, federal hükümetin egemenlik dokunulmazlığı da bu davalar için kaldırılacak.
Davacılar, Federal Haksız Fiil Talepleri Yasası kapsamındaki iki yıllık süreye karşılık beş yıl içinde dava açabilecek. Tazminatlar mevcut yasalardaki diğer haklara ek olacak; tasarı ayrıca “Büyük Güzel Yasa” kapsamında ICE’e ayrılan ve henüz harcanmayan fonları iptal ediyor.

“500’den fazla Amerikan vatandaşı”
Leger Fernández, “ICE hiçbir sonuçla karşılaşmadan haklarınızı çiğneyip gidemez. Hükümetimiz 500’den fazla Amerikan vatandaşını kelepçeledi, götürdü ve hapsetti” dedi. Milletvekili, görevlilerin “maskelerinin arkasına saklanıp Anayasa’yı çiğneme izinleri varmış gibi davranamayacaklarını” da söyledi.
Tasarıda, Başkan Donald Trump’ın ikinci döneminin başından bu yana göçmenlik görevlilerince gözaltına alınan 506 ABD vatandaşını belgeleyen ProPublica soruşturmasına atıf yapılıyor; bunlar arasında çocuklar ve operasyonları kayda aldıkları için gözaltına alınan kişiler de var. Milletvekilinin ofisi, sınır dışı edildikten sonra eve dönebilmek için dört ay uğraşan ABD vatandaşı Brian Garcia Morales’in durumunu örnek gösterdi.
Tasarının ilk eş sunucusu New Jersey Temsilcisi Bonnie Watson Coleman. Latin Amerikalı Birleşik Vatandaşlar Birliği (LULAC) ve Hukuk ve Sosyal Politika Merkezi (CLASP) tasarıyı destekliyor. LULAC Başkanı Roman Palomares, “Anayasa bir rozetin bahşettiği bir ayrıcalık değildir” dedi.
İç Güvenlik Bakanlığı: İddialar “yalan”
İç Güvenlik Bakanlığı (DHS) ise iddiaları reddetti. Bir sözcü Newsweek’e, “ICE’in ABD vatandaşlarını gözaltına aldığı ve sınır dışı ettiği iddiaları YALANDIR” dedi; makul şüphe üzerine kısa süreliğine sorgulanan ve vatandaş olduğu anlaşılanların “derhal serbest bırakıldığını”, ICE görevlilerine saldırmanın ve görevlerini engellemenin suç ve ağır suç olduğunu belirtti.
Tasarının Cumhuriyetçilerin kontrolündeki Kongre’den geçme şansı düşük görülüyor. Yasalaşması için mevcut Kongre döneminin sonuna kadar kabul edilmesi ya da kasımdaki ara seçimlerin ardından gelecek yıl yeniden sunulması gerekiyor.