Elon Musk’ın şirketlerinin Memphis ve çevresindeki veri merkezi faaliyetleri, bölgede çevre ve sağlık tartışmasını yeniden alevlendirdi. Şirketin veri merkezi kapasitesini genişletirken kullandığı doğal gaz türbinleri ve su altyapısı, yerel sakinlerin tepkisini çekiyor.
Haberde, şirketin Memphis kampüslerinde yapay zekâ hesaplama kapasitesi sattığı ve bu faaliyetlerin büyük bir ekonomik ölçeğe ulaştığı belirtiliyor. Ancak Boxtown ve Southaven hattında yaşayanların hava kirliliği, su kullanımı ve inşaat etkileri nedeniyle kaygılarının arttığı aktarılıyor.
Gaz türbinleri izin tartışmasının merkezinde
xAI’nin Memphis’teki Colossus 1 kampüsünün, 2024’te doğal gaz türbinlerinin izin olmadan çalıştırıldığı iddialarıyla gündeme geldiği belirtiliyor. Yetkililer, Temiz Hava Yasası’ndaki bir boşluk nedeniyle şirketin uzun süre izin almadan türbin kullanabildiğini, sonrasında ise sahada 15 türbin için izin verildiğini bildiriyor.
Şirketin daha sonra Mississippi’nin Southaven kentinde Colossus 2 için de izin dışı türbinler kurmaya başladığı, mayıs ortasına gelindiğinde en az 46 doğal gaz türbininin sahaya getirildiği kaydediliyor. Bu gelişme, bölge sakinleri ve çevre grupları arasında yeni bir itiraz dalgası oluşturdu.
Sağlık etkileri üzerinden dava baskısı artıyor
Doğal gaz türbinlerinden çıkan ince partikül maddelerin, kalp krizi, yüksek tansiyon ve bazı kronik rahatsızlıkları bulunan kişilerde erken ölümler gibi ciddi sağlık sorunlarıyla ilişkilendirildiği hatırlatılıyor. Colossus 1’in Memphis’in tarihsel olarak siyah nüfusun yaşadığı Boxtown bölgesinde bulunması da tepkileri büyüten unsurlar arasında yer alıyor.
Çevre adaleti gruplarının öncülüğünde açılan davada, şirketin türbinleri hava izni almadan ve yakın çevrede yaşayanların sağlığını gözetmeden kurduğu öne sürülüyor. Southaven’da yaşayanlar da ayrı bir toplu dava ile veri merkezi inşaatının mahalle yaşamını bozduğunu ileri sürüyor.
Bölgedeki çevre ölçümlerine ilişkin bu hafta yayımlanan ilk bulgular da endişeleri artırdı. Southwest Memphis’te üç noktada toplanan hava verilerinin, kasımdan mart ayına kadar EPA sınırlarının üzerinde PM2.5 seviyeleri gösterdiği bildiriliyor.
Su kullanımı ve inşaatın geleceği belirsizliğini koruyor
Topluluklar yalnızca hava kirliliğini değil, su tüketimini de yakından izliyor. Colossus 1 tesisinin, yoğun kullanım anlarında soğutma için günde 5 milyon galondan fazla suya ihtiyaç duyabileceği belirtiliyor.
Şirket Memphis’e ilk geldiğinde, akiferi etkilememek için bir su yeniden kullanım tesisi kuracağını açıklamıştı. Ancak nisan ortasında inşaatın aniden durması, projenin geleceğine dair soru işaretlerini artırdı.
Şirket sahibi Musk, nisan başındaki bir mesajında önce Colossus 2’nin tamamlanmasına ve sistemin istikrarlı hale gelmesine odaklanılacağını, ardından su geri dönüşüm tesisinin kurulacağını söylemişti. Buna karşın şehir yetkilileri, şirketle yürüyen temasların olumlu olduğunu ifade etse de sürecin kamuya açık biçimde daha net anlatılmasını istiyor.
Kente gelen vergi geliri tepkileri azaltmaya yetmiyor
xAI’nin bölgeye önemli bir vergi geliri sağladığı da haberin öne çıkan başlıklarından biri. Shelby County’nin bu yıl şirketin Tennessee kampüsünden 28 milyon dolara kadar emlak vergisi elde edebileceği, geçen yılki toplam emlak vergisi gelirinin ise 800 milyon doların biraz üzerinde olduğu belirtiliyor.
Yerel yönetim, toplanan verginin yüzde 25’inin veri merkezlerinin bulunduğu mahalleleri güçlendirecek projelere aktarılmasını kararlaştırdı. 2025’te toplanan yaklaşık 3 milyon dolarlık kaynağın konut onarımı ve çevre panosu gibi projelerde nasıl kullanılacağı tartışılıyor.
Ancak mahalle temsilcileri ve çevre savunucuları, vergi gelirinin sağlık etkilerini telafi etmeye yetmeyeceğini savunuyor. Çok sayıda dava, artan türbin kullanımı ve su altyapısı tartışması, Musk’ın farklı eyalet ve ülkelerdeki yatırımlarına eşlik eden çevresel gerilimlerin Memphis’te de sürdüğünü gösteriyor.
