ABD ile İran arasında çatışmayı bitirmeye dönük çerçeve anlaşma, tarafları imza aşamasına yaklaştırdı. Buna karşın anlaşmanın ne zaman resmileşeceği konusunda netlik oluşmuş değil.
ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medyada anlaşmanın ertesi gün imzalanacağını yazdı. Trump, bunun kendi doğum gününe denk geldiğini de belirtti.
Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif de iki tarafın bir barış anlaşması için çerçevede uzlaştığını, pazar günü elektronik imza için hazırlık yapıldığını söyledi. Şerif, teknik düzeyde görüşmelerin gelecek hafta devam edeceğini aktardı.
İran cephesi ise pazar günkü imzayı doğrulamadı. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, zamanlama konusunda yorum yapmaktan kaçınılması gerektiğini söylemişti; daha sonra devlet medyasına yansıyan açıklamasında bunun yarın olmayacağını, ancak önümüzdeki günlerde olabileceğini ifade etti.
Trump, çerçeve anlaşmanın ardından İran’ın Hürmüz Boğazı’nı açacağını ve bunun küresel petrol sevkiyatı için kritik hattı yeniden erişime açacağını söyledi. Planda ilk adım olarak boğazın açılması, ardından deniz ablukasının kaldırılması ve sonraki aşamada İran’ın nükleer programına ilişkin görüşmelerin yapılması öngörülüyor.
Görüşmelere yakın kaynaklara dayandırılan taslakta, ABD’nin dondurulmuş milyarlarca dolarlık İran varlıklarının bir kısmını serbest bırakması ve petrol ihracatına yönelik yaptırımları gevşetmesi karşılığında Tahran’ın boğazı açması yer alıyor. İran’ın Fars Haber Ajansı da Bekayi’ye dayandırdığı aktarımda, dondurulmuş varlıkların serbest bırakılmasının anlaşmanın temel unsurlarından biri olduğunu yazdı.
Aynı aktarıma göre İran, Hürmüz Boğazı üzerinden verilen hizmetler için ücret talep edilmesini de istiyor. Bekayi ayrıca bölgedeki yabancı askeri üslerin sona ermesi gerektiğini söyledi.
Anlaşmanın nükleer boyutu için 60 günlük bir görüşme süreci öngörülüyor. Bir ABD yetkilisi, nihai hedefin İran’ın nükleer programının dağıtılması olacağını, yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokunun da imha edilip çıkarılacağını söyledi.
Süreç ilerlerken İran içinde sertlik yanlısı grupların tepkisi de dikkat çekti. Tahran ve diğer kentlerde düzenlenen gösterilerde anlaşmaya karşı çıkanlar, Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’yi hedef alan sloganlar attı. Buna karşın çatışma sürerken ABD ordusunun Hürmüz yönüne giden çok sayıda İran insansız hava aracını düşürdüğü bildirildi.
İsrail ise anlaşmanın tarafı olmadığını söyleyerek son 24 saatte Lübnan’da Hizbullah’a karşı 70'ten fazla noktayı vurduğunu açıkladı. Bu tablo, Washington ile Tahran arasındaki müzakere sürerken bölgedeki askeri gerilimin de devam ettiğini gösteriyor.
Trump, anlaşma girişimlerini İngiltere Başbakanı Keir Starmer ile yaptığı telefon görüşmesinde de ele aldı. Downing Street, liderlerin İran krizi hakkındaki temasını doğruladı.
