Washington, NATO içindeki müttefiklerinden Uluslararası Ceza Mahkemesine (UCM) verilen desteği kesmelerini ve mahkemenin kuruluş anlaşması olan Roma Statüsü'nden ayrılmaları için adım atmalarını istedi.
ABD'nin NATO nezdindeki Büyükelçisi Matthew Whitaker, temmuz ortasında Brüksel'de yapılan kapalı toplantıda NATO üyelerinden UCM'ye yönelik tüm maddi yardımı derhal durdurmalarını talep etti. ABD'nin NATO Misyonu tarafından hazırlanan diplomatik belgede ise Washington'ın UCM'nin kapasitesini sistematik biçimde dağıtacağı ve müttefiklerin Roma Statüsü'nden çekilmesi gerektiği ifade edildi.
Washington müttefiklerinin tutumunu izleyecek
Belgelerde NATO müttefiklerinden UCM'nin oluşturduğu tehdidi incelemeleri ve mahkemenin yetki alanını aştığı belirtilen uygulamalarını kamuoyu önünde kınamaları istendi. Whitaker, Washington'ın hangi ülkelerin ABD'nin yanında durduğunu yakından takip edeceği uyarısında da bulundu.
ABD'li temsilciler, aynı dönemde Avrupalı muhataplarıyla gerçekleştirdikleri ikili görüşmelerde UCM konusunu gündeme getirdi. ABD ve Türkiye dışında NATO ülkelerinin büyük bölümü Roma Statüsü'ne taraf durumda.
Fransa ve Hollanda'dan UCM'ye destek
Avrupalı diplomatlar, müttefiklerden mahkemeden ayrılmalarının istenmesine güçlü itiraz yöneltti. Diplomatlardan biri talebi oldukça şaşırtıcı bulurken, başka bir yetkili girişimi hayal kırıklığı olarak niteledi.
Fransa heyeti ülkesinin UCM'ye sarsılmaz desteğini yineledi. Hollanda Dışişleri Bakanı Tom Berendsen de ülkesinin mahkemeyi tamamen desteklediğini açıkladı.
UCM sözcüsü, mahkemenin Roma Statüsü doğrultusunda görevini tarafsız ve bağımsız biçimde yerine getirmeye odaklandığını söyledi. Sözcü, mahkemenin çalışmalarını engelleme girişimlerine rağmen faaliyetlerin sürdürüleceğini belirtti.
ABD'nin UCM'ye yönelik yaptırımları
Diplomatik çağrı, ABD'nin UCM'ye karşı attığı adımların yoğunlaştığı dönemde yapıldı. Şubat 2025'te çıkarılan başkanlık kararnamesiyle, mahkemenin ABD ve İsrail'e ilişkin işlemleri gerekçe gösterilerek ulusal acil durum ilan edildi.
Washington daha sonra UCM Başkanı Tomoko Akane'nin de aralarında bulunduğu bazı mahkeme çalışanlarına yaptırım uyguladı. UCM'nin 18 yargıcından 9'u da yaptırım kapsamına alındı.
UCM, 2024'ten bu yana İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu ile eski Savunma Bakanı Yoav Gallant'ı Gazze'de savaş suçları ve insanlığa karşı suç işledikleri iddialarıyla arıyor.
