California, Colorado, Kentucky ve New Jersey'nin davacı olarak yer alacağı duruşmada Meta, çocuklar ile gençlerin ruh sağlığını olumsuz etkileyen ve sosyal medya bağımlılığına yol açan uygulamalarla suçlanıyor. 29 ABD eyaletinin açtığı davanın California'nın Oakland kentinde yarın görülmesi bekleniyor.
Diğer 25 eyaletin davalarının daha ileri bir tarihte görülmesi planlanıyor. Eyalet başsavcıları, Meta'dan 1,4 trilyon dolara kadar maddi tazminatın yanı sıra Facebook ve Instagram'ın işletilme biçiminde değişiklik yapılmasını istiyor.
Meta'nın platformlarına yöneltilen suçlamalar
Instagram ve Facebook'un çatı şirketi Meta'nın, platformlarını çocukları bağımlı hale getirecek şekilde tasarladığı ve gençlerin ruh sağlığını olumsuz etkilediği öne sürülüyor.
Dava dosyasında, 13 yaşın altındaki çocukların verilerinin velilerinin bilgisi dışında toplandığı ve bu uygulamayla federal hukukun ihlal edildiği iddiası da yer alıyor. Dosyada ayrıca Meta'nın gelişmiş teknolojiler kullanarak gençlerin dikkatini çektiği ve onları şirket gelirlerini artırmak amacıyla kullandığı ileri sürülüyor.
Eyaletlerin değişiklik talepleri
Eyaletlerin talepleri arasında genç kullanıcılar için ebeveyn onayı alınması, dopamin manipülasyonu içerdiği öne sürülen algoritmaların değiştirilmesi ve kullanıcıların fotoğraflardaki görünüşünü değiştiren filtrelerin kaldırılması bulunuyor.
Başsavcılar ayrıca video içeriklerinin otomatik oynatılmamasını, kullanıcıların birden fazla hesap açmasının önlenmesini ve Instagram'da belirli bir süre sonra kaybolan içerik paylaşımının sona erdirilmesini talep ediyor.
Şirketin savunması ve olası sonuçlar
Meta, suçlamaları reddederek delillerin şirketin gençleri desteklediğini ortaya koyacağını savundu. Şirketin California Kuzey Bölge Mahkemesine 6 Temmuz'da sunduğu başvuruda, tüketici haklarının korunmasına yönelik yaptırımlar tarihinde bu ölçekte bir yaptırımın benzerinin görülmediği ifade edildi.
Meta'nın davayı kaybetmesi halinde ağır sonuçlarla karşılaşabileceği değerlendiriliyor. Şirket, daha önce gençlere ve çocuklara zarar verdiği gerekçesiyle yürütülen iki davayı kaybetmişti. Meta, önceki yasal süreçlerdeki 2,4 milyar dolarlık masrafların ardından geçen ay kâr kaybı yaşadığını açıklamıştı.
Davaların kaybedilmesi ve 1,4 trilyon dolara kadar ödeme yapılması halinde Meta'nın iflasa sürüklenebileceği ya da şirketin eyalet mülkiyetine geçebileceği öne sürülüyor. Hukuk Profesörü James Grimmelmann, mahkemenin ceza miktarı konusunda geniş takdir yetkisine sahip olabileceğini, ancak 1,4 trilyon dolara yakın bir cezanın uygulanma ihtimalinin düşük olduğunu belirtti.
Meta hakkında önceki kararlar
New Mexico'da bir yargıç, 7 Ağustos'ta Meta'nın çocukların ruh sağlığı krizindeki sorumluluğu bulunduğuna hükmetti ve şirketin 567 milyon dolar tazminat ödemesine karar verdi.
Instagram, Eylül 2024'te çocuk ve gençlerin platform kullanımını sınırlayan, güvenlik önlemleri içeren Genç Hesapları uygulamasını başlattı. Platform, 8 Nisan 2025'te yaptığı duyuruda 16 yaşından küçük kullanıcıların ebeveyn izni olmadan canlı yayın özelliğini kullanamayacağını ve özel mesajlardaki otomatik bulanıklaştırma özelliğini kapatamayacağını açıkladı.
