ABD'de yaz seyahat sezonu, artan uçak bileti ve yakıt maliyetleri nedeniyle beklenen hareketliliği yakalayamadı. 4 Temmuz Bağımsızlık Günü tatilinde, Ulaştırma Güvenlik İdaresi (TSA) tarafından kontrol edilen yolcu sayısı 7,3 milyonun üzerinde kalarak geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 2,3'lük bir düşüş kaydetti.
NPR, PBS News ve Marist College'ın ortak anketine göre, Amerikalıların yaklaşık yüzde 45'i yüksek seyahat maliyetleri sebebiyle bu yaz tatil yapmamayı tercih ediyor. Bu oran, geçen yılki verilere kıyasla yüzde 2'lik bir gerilemeye işaret ediyor.
Havayolları Fiyat Artışları ve İptallerle Karşılık Veriyor
ABD Çalışma Bakanlığı enflasyon verileri, şubat ayından bu yana uçak bileti fiyatlarının yüzde 8,2 arttığını gösteriyor. United Airlines, artan yakıt maliyetleri nedeniyle fiyatları yüzde 20'ye varan oranlarda yükseltmek zorunda kalacağını açıkladı. American Airlines ise ağustos ve eylül aylarında bazı seferlerini iptal etti.
Düşük maliyetli taşıyıcı Spirit Airlines, mayıs ayında iflas başvurusunda bulunarak yaklaşık 30 yıllık faaliyetini sonlandırdı. Şirket, iflas mahkemesine sunduğu belgelerde jeopolitik çatışmaları ve yükselen yakıt maliyetlerini gerekçe olarak gösterdi.
Jeopolitik Gerginlikler Petrol Fiyatlarını Yükseltiyor
ABD Başkanı Donald Trump'ın İran ile ateşkesin sona erdiğini ve yeni saldırıların yakın olduğunu açıklaması, petrol piyasalarında dalgalanmaya neden oldu. Gösterge ham petrol fiyatı çarşamba günü yüzde 4,84 artış kaydetti. Bu durum, havacılık sektöründeki maliyet baskılarını daha da şiddetlendirdi.
Post Oak Group yatırım bankasının sermaye piyasaları genel müdürü John Deal, "Yaz aylarında tarifeli uçuş sayısında istatistiksel olarak anlamlı bir artış olur, ancak savaş havayollarının planlama ve öngörü yapma kabiliyetini ciddi şekilde etkiledi" dedi. Deal, yaz seyahatlerinin havayolu gelirlerinin yüzde 40'ını oluşturabileceğini ve jet yakıtındaki fiyat artışlarının piyasayı benzinden daha güçlü etkilediğini vurguladı.
Avrupa Havayolları da Maliyet Artışıyla Mücadele Ediyor
Avrupalı taşıyıcılar da benzer zorluklarla karşı karşıya. Lufthansa, nisan ayında yakıt tüketimini 40 bin ton azaltma hedefi kapsamında 200 bin kısa mesafeli uçuşu iptal etti. British Airways'in de aralarında bulunduğu International Airlines Group (IAG), yakıt maliyetlerindeki artışı dengelemek için fiyatları yüzde 8'e varan oranlarda yükseltti.
OAG seyahat veri şirketinin baş analisti John Grant, "Ortalama uçak biletleri elbette yükseldi, çünkü yakıt fiyatları arttı. Bu maliyet doğrudan yolculara yansıtılıyor" diye konuştu.
Hava Sahası Kısıtlamaları Ek Maliyet Getiriyor
Avrupalı havayolları için sorunlar yalnızca yakıt fiyatlarıyla sınırlı değil. Rusya'nın Ukrayna savaşı nedeniyle uygulanan hava sahası kısıtlamaları ve İran, Irak ile Lübnan üzerindeki yeni kısıtlamalar, Avrupalı taşıyıcıları daha uzun rotalar kullanmaya zorluyor. Bu durum daha fazla yakıt tüketimi anlamına geliyor.
Avrupa Birliği Havacılık Güvenliği Ajansı (EASA), havayollarını hem Rusya hem de Orta Doğu'daki belirli bölgelerden kaçınmaları konusunda uyardı. Asyalı taşıyıcılar ise daha az kısıtlamayla karşı karşıya.
Londra'da yapay zeka ve lojistik şirketi işleten Rich Pleeth, normalde British Airways'i tercih etmesine rağmen, yaklaşan iş seyahati için Rus hava sahasını kullanabilen bir Çin havayolunu seçtiğini söyledi. Pleeth, "Bu ay sonunda Çin'e bir seyahatim var ve Rusya üzerinden bir Çin havayoluyla uçacağım" dedi.
Körfez ve Asya Havayollarının Durumu
Orta Doğulu taşıyıcılar, Rusya savaşından doğrudan etkilenmezken, ABD-İsrail'in İran'a yönelik saldırılarıyla birlikte işlerinde düşüş yaşadı. Emirates, Qatar Airways ve Etihad Airways, Körfez bölgesindeki havalimanı kapanışları ve seyahat kısıtlamaları nedeniyle yolcu kaybına uğradı. Buna karşılık Singapur Hava Yolları, mart ayında Avrupa uçuşlarındaki doluluk oranının yüzde 93,5'e çıktığını açıkladı.
Rich Pleeth, Londra ile Suudi Arabistan, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri arasındaki iş seyahatlerini kısa vadede iptal etmek zorunda kaldığını belirterek, "Katar, Suudi Arabistan ve Dubai'ye planlanmış seyahatlerim vardı ama hepsi iptal edildi. Evde eşim ve iki küçük kızım var, bir yerde mahsur kalma ihtimali seyahat anlayışımı değiştirdi" ifadelerini kullandı.
Karayolu Seyahati Tercih Ediliyor
Uçak bileti fiyatları yükselirken, Amerikalılar özellikle 4 Temmuz tatilinde uçmak yerine karayolunu tercih ediyor. Amerikan Otomobil Birliği (AAA), hafta sonu için 61,4 milyon kişinin yola çıkacağını tahmin etti; bu rakam geçen yılki 61,3 milyonun biraz üzerinde.
ABD'de benzin fiyatları halen yüksek seyrediyor. AAA'nın günlük verilerine göre galon başına ortalama fiyat 3,79 dolar. Bu rakam, mayıs ortasındaki 4,48 dolarlık zirvenin altında olsa da, ABD ve İsrail'in İran'ı vurduğu 28 Şubat'taki 2,98 doların oldukça üzerinde.
Küresel Akaryakıt Fiyatları ve Hürmüz Boğazı Etkisi
Diğer ülkelerde litre bazında ölçülen fiyatlar da yüksek seviyelerde: Kanada'da 1,87 Kanada doları (1,32 ABD doları), Hollanda'da 2,20 euro (2,52 ABD doları), İngiltere'de 1,49 sterlin (2,00 ABD doları). Çin'de litre fiyatı 7,71 yuan (yaklaşık 1,13 ABD doları), Hindistan'da ise 108,71 rupi (yaklaşık 1,14 ABD doları) seviyesinde.
Dünya petrol arzının beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'ndaki kapanışlar, özellikle Hindistan ve Çin gibi Asya pazarlarını Batılı ülkelere kıyasla daha sert vurdu. Boğazdan geçen petrolün büyük kısmı Asya pazarlarına yönelik olduğu için arz daralması bu bölgede daha yoğun hissediliyor.