Küresel nakliye maliyetleri, ABD'nin yeni gümrük tarifeleri öncesinde şirketlerin stoklarını artırmak için acele etmesiyle son iki yılın en yüksek seviyesine çıktı.
Navlun endeksi yüzde 80 yükseldi
Financial Times'ın (FT) haberine göre, Asya ile Avrupa ve Asya ile ABD'nin doğu kıyısı arasındaki konteyner taşımacılığı maliyeti 2024 yazından bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. O dönemde Husilerin Kızıldeniz'deki saldırıları navlun ve sigorta maliyetlerini önemli ölçüde artırmıştı.
Konteyner gemisi navlun fiyatlarını ölçen Platts endeksi Nisan 2022'den beri en yüksek düzeyine gelerek yüzde 80 artış kaydetti.
FT'ye konuşan üst düzey yöneticiler, Temmuz ayında yeni ABD gümrük tarifelerinin geleceği beklentisinin, perakendecilerin normalde yılbaşı satışları öncesinde yaptıkları stok artırımını öne çektiğini ve talebi hızlandırdığını belirtti.
60 ülkeye zorla çalıştırma gerekçeli tarife
New York Times (NYT) gazetesinin haberine göre, ABD Ticaret Temsilcisi Jamison Greer, yürütülen soruşturmaların 60 ülkenin zorla çalıştırma yoluyla üretilen malların ithalatını yasaklayan yasaları çıkarmadığını veya etkili şekilde uygulamadığını ortaya koyduğunu söyledi. Greer, bu durumun Amerikalı işçileri "eşit olmayan koşullarda" rekabete zorladığını ifade etti.
Bunun üzerine ABD yönetimi, aralarında Çin, Hindistan, Brezilya, Güney Kore, İsviçre ve İngiltere'nin de bulunduğu 60 ülkeye yüzde 12,5 oranında gümrük vergisi getirme kararı aldı. Avrupa Birliği, Kanada ve Meksika'dan ithal edilen ürünlere ise yaklaşık yüzde 10 vergi uygulanırken, Kanada ve Meksika menşe kurallarına uyan malların büyük bölümü bu tarifelerden muaf tutuldu.
Tepki ve alternatif hukuki yol
Trump yönetimi, Yüksek Mahkeme'nin başkanın Uluslararası Ekonomik Acil Durum Yetkileri Yasası'na dayanarak tarife koyma yetkisini aştığına hükmetmesinin ardından, bu kez 1974 tarihli Ticaret Yasası'nın 301. Maddesini kullanarak tarifeleri yeniden yürürlüğe koymayı planlıyor. Mevcut tarifelerin Temmuz sonunda sona erecek olması nedeniyle yönetim yasal dayanak arayışına hız verdi.
Öte yandan Donald Trump, Cuma günü Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda, Apple, Amazon ve Google'ın sahibi Alphabet gibi ABD şirketlerine dijital hizmet vergisi getiren Avrupa ülkelerine yüzde 100 gümrük vergisi uygulayacağı tehdidinde bulundu. Trump, bu tür vergilerin derhal yürürlüğe gireceğini ve daha önceki ticaret anlaşmalarını geçersiz kılabileceğini belirtti.
Arap pazarları için fırsat
Londra'da yaşayan ekonomist Ziyad el-Haşimi, Al Jazeera'ya yaptığı değerlendirmede, ABD tarifelerinin Çin ve Hindistan'ı Arap pazarlarına yönlendirebileceğini söyledi. El-Haşimi, Çin'in Trump'ın ilk dönemindeki tarifelerden sonra özellikle Orta Doğu ve Afrika'da alternatif pazarlar aradığına dikkat çekti.
El-Haşimi'ye göre, Arap ülkeleri bu yönelimden indirimli fiyatlar veya daha avantajlı anlaşmalar elde ederek faydalanabilir. Ayrıca Arap limanları, Asya'dan gelecek daha yoğun mal akışından kazanç sağlayabilir.
Ekonomist, tarifelerin ABD'deki şirketlerin Asya'dan temin ettiği ara malların maliyetini artırarak iç piyasada fiyatları yükselteceğini, ancak Arap ülkelerindeki maliyetleri aynı ölçüde etkilemeyeceğini de vurguladı. Hürmüz Boğazı'nın tam kapasiteyle açılmasının, navlun artışlarından çok daha büyük bir etki yaratacağını sözlerine ekledi.
