First Lady Melania Trump, kendisinin müzakere ettiğini söylediği, Ukrayna’nın güneyindeki Rus kontrolündeki Oleşki kentinde ilan edilen kısa süreli insani ateşkesi kutlamak için Rusya ve Ukrayna’dan yetkilileri perşembe günü Beyaz Saray’da bir araya getirdi. Beyaz Saray, bu buluşmanın Amerikan tarihinde first lady’nin savaş halinde olan iki ülkenin temsilcilerini diplomasi amacıyla şahsen ağırladığı ilk olay olduğuna inanıldığını açıkladı.
"Savaş yerine insanlığı seçtik," diyen Trump, Oleşki’yi "karanlık bir dünyadaki kıvılcım" olarak nitelendirdi ve her iki tarafa da "geçici bir ateşkesten daha kalıcı bir şey yaratma" çağrısı yaptı.
First lady, konuşmasının bu bölümünde her iki cumhurbaşkanına da teşekkür etti. "Oleşki’deki ateşkes, Başkan Putin ve Başkan Zelenskiy olmadan mümkün olmazdı," dedi. "Onların işbirliği, bölge genelinde barışı ilerletmek için anlamlı bir emsal oluşturuyor." Rusya’yı, Başkan Vladimir Putin’in özel temsilcisi Kirill Dmitriev ile Rusya’nın insan hakları komiseri Yana Lantratova temsil etti. Ukrayna ise parlamentoda Başkan Volodimir Zelenskiy’nin Halkın Hizmetkarı partisinin lideri Davyd Arakhamia’yı ve parlamentonun insan hakları komiseri Dmytro Lubinets’i gönderdi.
“Münhasır arabulucu” olarak first lady
Trump, Oleşki’deki krizden eylül ayında haberdar olduğunu ve temsilcisi Marc Beckman’a kendi adına Moskova ve Kyiv ile temasa geçmesini söylediğini belirtti. Her iki hükümet de kendisiyle “Münhasır Arabulucu” olarak çalışmayı kabul etti. Trump, bu rolün Rusya ve Ukrayna’nın 23 Ekim’de iki dilde imzaladığı anlaşmalara yazıldığını söyledi. "Planlamanın her aşamasına dahil oldum," dedi. "Mayın temizleme planlarını ve hava görüntülerini inceledim, yolları değerlendirdim; tahliye güzergahlarını, hastanelere erişimi, araçları ve tıbbi kaynakları görüştüm."
Beyaz Saray’a göre Trump’ın ofisi, daha önce Rusya ve Ukrayna’daki 34 çocuğu aileleriyle yeniden bir araya getirmek için kurduğu kanallar üzerinden çalıştı.

Oleşki, Dinyeper Nehri’nin sol kıyısında, Herson kentinin karşısında yer alıyor ve Rus güçleri 2022’deki işgalin ilk günlerinden bu yana kenti kontrolünde tutuyor. Savaş öncesinde kentte yaklaşık 24 bin kişi yaşıyordu. Beyaz Saray, bu sonbaharda kentte çoğu yaşlı yaklaşık 50 çocukla birlikte 1.700 ila 2.000 kişinin kaldığını tahmin etti. Kahovka Barajı’nın 2023’te yıkılmasının ardından kentin yaklaşık yüzde 90’ı sular altında kaldı. First lady, burayı "felaketin eşiğindeki cephe kenti" olarak nitelendirdi.
Ateşkes ne sağladı
Rus ve Ukraynalı yetkililere göre Oleşki çevresindeki çatışmalar 27 Ekim’in erken saatlerinde durdu ve ara daha sonra 1 Kasım’ın geç saatlerine kadar uzatıldı. Bir konvoy bölgeye gıda, ilaç, hijyen malzemeleri ve yakıt götürdü. Beyaz Saray, yaklaşık 800 kişinin tahliye edildiğini açıkladı. Bölge sakinleri Rusya’ya ya da Ukrayna’nın kontrolündeki topraklara gitmeyi seçebildi. Newsmax’ın dört gazetecisi operasyonu belgelemek için bölgeye girdi ve perşembe günkü etkinliğe katıldı.
Burada Ukrayna heyeti, Zelenskiy adına Trump’a Olga Prensesi Nişanı’nın birinci sınıfını takdim ediyor. Bu, Ukrayna’nın kadınlara verilen en yüksek dereceli devlet nişanıdır. Zelenskiy, Trump’ın "Ukrayna’ya insani destek sağlanmasına önemli kişisel katkısı" bulunduğunu belirterek kararnameyi 2 Kasım’da imzaladı. Beyaz Saray, ödülün ateşkesin sağlanmasındaki liderliğini takdir ettiğini açıkladı.
Mektuplar, hediyeler ve tarihten dersler
First lady, konuşmasının sonunda Dmitriev ve Arakhamia’ya Putin ve Zelenskiy’ye yazdığı kişisel mektupları verdi. Mektupların içeriği açıklanmadı. Trump ayrıca konuklarına barışın simgeleri olarak Beyaz Saray koleksiyonundan iki parça gösterdi: İngiliz birliklerinin 1812 Savaşı sırasında ateşe vermesinin ardından Beyaz Saray’dan çıkarılan 18. yüzyılın sonlarına ait bir ilaç sandığı ile İspanya-Amerika Savaşı’nın sona ermesine yardımcı olduğu için Fransa büyükelçisine verilen 1899 tarihli bir kupa.
Moskova adına konuşan Dmitriev, first lady’ye Oleşki’deki "seçkin insani rolü" olarak nitelendirdiği çalışması için teşekkür etti. Küçük bir hediye vermeden önce, "Sevgili Melania, çok sayıda hayat kurtardınız," dedi. Rusya’nın RIA Novosti haber ajansı, hediyenin Oleşki’den 11 yaşındaki bir kız çocuğunun yaptığı resim olduğunu bildirdi. Trump ise Lantratova’ya teşekkür ederek onun "özverisinin savaşta yıkıma uğrayanlara umut ve onur getirdiğini" söyledi.
Moskova ve Kyiv, first lady’nin görüşmelerdeki rolünün kapsamını kamuoyuna bütün ayrıntılarıyla açıklamadı ancak her ikisi de kendisine defalarca teşekkür etti. Putin geçen hafta, misyonun "ABD First Lady’sinin desteğiyle" düzenlendiğini söyledi. Kremlin’e göre Beyaz Saray’daki etkinlik, Rusya, Ukrayna ve ABD’nin 10-11 Kasım’da Abu Dabi’de üçlü görüşmelere yeniden başlamasından günler önce düzenlendi.
Video: Beyaz Saray sosyal medya hesapları üzerinden. Fotoğraflar: Beyaz Saray; Gottinight / Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0)