ABD'li ünlü şarkıcı Carly Simon, Parkinson hastalığı teşhisine giden süreçte ilk belirtilerin artritle karıştırıldığını açıkladı. "You're So Vain" şarkısıyla tanınan sanatçı, yaptığı yazılı açıklamada, diz ve kalça protezi ameliyatları sonrası yaşadığı yürüme zorluğunu uzun iyileşme sürecine bağladığını belirtti.
Simon, "Her iki dizimde ve bir kalçamda artrit vardı; üç eklemi de değiştirttim. Yürümekte zorlanmamı uzun iyileşme sürecinin bir parçası sandım. Ancak yardımsız yürüyemediğim dönemler olunca ailemle birlikte daha fazlasının olduğunu anladık. Mayo Clinic'teki ayrıntılı değerlendirme sonucu Parkinson teşhisi konuldu" ifadelerini kullandı.
Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezlerine (CDC) göre ABD'de yaklaşık 60 milyon yetişkini etkileyen artrit, Parkinson'dan çok daha yaygın. Parkinson hastası sayısı ise 1,1 milyon civarında ve her yıl yaklaşık 90 bin yeni tanı konuyor.
Benzer belirtiler teşhisi zorlaştırıyor
New York Stony Brook Medicine'den nörolog Dr. Guy Schwartz, iki durumun özellikle erken evrede benzer belirtiler gösterebildiğini söyledi. Schwartz, "Parkinson bazen artritle, artrit de Parkinson'la karıştırılabiliyor. En ortak şikayet yürüme güçlüğü; bir tür engel ya da kısıtlılık" dedi.
Uzmanlar iki hastalığın paylaşabildiği başlıca semptomları şöyle sıralıyor:
- Eklem veya uzuv katılığı
- Yürüme bozukluğu ya da yürüyüş değişikliği
- Hareket açıklığında azalma
- Hareketi başlatmada güçlük ve yavaşlama
- Denge sorunu ve dengesizlik hissi
- Ağrı ve sızı
- Yorgunluk
- Günlük işleri yapmada zorluk
Dr. Schwartz, ileri yaşla birlikte her iki rahatsızlığın aynı kişide bulunabileceğine de dikkat çekti: "Özellikle belirgin artriti olan hastalarda muayene sonuçları kafa karıştırabiliyor."
Parkinson'a özgü işaretler
Parkinson Vakfı, yalnızca Parkinson'da görülme eğiliminde olan şu belirtilere işaret ediyor:
- Genellikle tek taraflı başlayan istirahat titremesi
- El yazısının küçülmesi (mikrografi)
- Yürürken kol sallamanın azalması
- Sesin kısılması veya daha alçak çıkması
- Mimiklerin azalması, maske yüz ifadesi
- Hareketlerde yavaşlama (bradikinezi)
- Koku kaybı
- Uykuda rüyayı canlandırma davranış bozukluğu
- Hareket belirtilerinden önce başlayabilen kabızlık
Schwartz, titremenin her zaman görülmediğini vurguluyor: "Parkinson hastalarının yaklaşık üçte birinde titreme olmuyor. Teşhis işte o zaman daha da zorlaşıyor. Parkinson'da hantallık yavaşlık ve katılıktan, artritte ise daha çok mekanik bir kısıtlılıktan kaynaklanıyor."
Teşhis süreci nasıl işliyor?
Her iki hastalık da büyük ölçüde semptomlara ve fizik muayeneye dayandığı için ayırıcı tanı zor olabiliyor. Ulusal Sinir Bozuklukları ve İnme Enstitüsüne göre tanıda şu faktörler değerlendiriliyor: ayrıntılı tıbbi öykü, titreme, yavaş hareket ve denge sorunu gibi belirtileri saptayan nörolojik muayene, hareket ve refleksleri ölçen fizik muayene, Parkinson ilaçlarına verilen yanıt ve diğer durumları dışlamaya yönelik testler.
Nörolog Schwartz, özel görüntüleme ve deri biyopsisi gibi yeni tanı araçlarının da geliştiğini ancak henüz tek başına sonuç veren bir kan testi olmadığını belirtti: "Tıpta çok az şey yüzde 100'dür. Hastayı zaman içinde görmek bazen en iyi yolu sunuyor; hastalık kendini açığa vurduğunda teşhis kolaylaşıyor. Yanlış teşhisler alışılmadık bir durum değil."
Schwartz, artritle tam olarak açıklanamayan ve ısrarcı hale gelen yürüme güçlüğü ya da katılık yaşayan herkesin bir sağlık kuruluşuna başvurmasını, gerekirse nörolojik değerlendirme yapılmasını önerdi.