Başkan Donald Trump pazartesi günü İran’ın ABD’den liderlerini öldürmeyi bırakmasını istediğini ve Washington’ın bu talebe uyacağını söyledi. Bu açıklama, Katarlı arabulucuların ABD-İran savaşını sona erdirmeyi amaçlayan taslak teklifi taşıdığı sırada, Tahran’a yönelik daha ılımlı bir tutuma işaret etti.
Trump, salı günü yapılacak ara seçimlerden önceki son günde yenilenen simge yapıyı resmen yeniden açtığı Washington’daki Lincoln Anıtı Yansıtma Havuzu’nda konuştu. İran’a ilişkin bir dizi açıklamayı, büyük ölçüde havuzdaki yenileme çalışmalarına ayırdığı konuşmasına dahil etti. Söze petrol fiyatlarıyla başladı.
Piyasalar sert hareket etti. New York’ta öğleden sonra erken saatlerde Brent petrolü 8,47 dolar veya yaklaşık yüzde 7,5 düşerek varil başına 104,96 dolara gerilerken, West Texas Intermediate yüzde 7,2 düşüşle 96,62 dolara indi. Yatırımcılar diplomasinin yeni bir çatışma turunu önleyebileceğini düşündü. Analistler ise ihtiyatlı olunması çağrısı yaptı. Raymond James analisti Pavel Molchanov, son aylardaki “yanıltıcı umutlara” dikkat çekti. Trump daha sonra bir anlaşmaya varılma ihtimaline değindi.
İranlılardan söz eden Trump, “Anlaşma yapmak istiyorlar ve bu gerçekleşebilir” dedi. Ayrıca 28 Şubat’ta düzenlenen ve Dini Lider Ali Hamaney’in ölümüne yol açan ABD ve İsrail saldırılarıyla başlayan çatışmayı sona ermiş bir mesele olarak nitelendirdi.
Trump, “İran’la bir savaş yaptık. Kazandık” dedi. Bir anlaşmanın “çok güzel bir şekilde şekilleniyor gibi göründüğünü” söyleyen Trump, ilerleme haberlerinin ham petrol fiyatlarındaki düşüşü açıkladığını belirterek “İnsanlar bunu öğrendi” ifadesini kullandı.
“Liderlerimizi öldürmeyi bırakın”
Trump’ın Tahran’ın Washington’dan ne istediğini anlattığı sırada kullandığı ifade dikkat çekti: “İran bizden ‘Lütfen liderlerimizi öldürmeyi bırakın’ diye istedi ve biz de bırakacağız.”
Bu açıklama, Trump’ın seçim kampanyası sırasında yaptığı önceki açıklamaları hatırlattı. Trump, 24 Ekim’de Georgia’da müzakere edecek birini bulabilmek için İranlı liderleri öldürmeyi “durdurması” gerektiğini söylemişti. Pazar günü Iowa’da ise ABD’nin “biraz fazla ileri gitmiş olabileceğini” ve konuşacak kimse bırakmadığını ifade etmişti. İran’ın mevcut Dini Lideri, hayatını kaybeden Ali Hamaney’in oğlu Mojtaba Hamaney’dir.
Vance: “Kesinlikle ilerleme kaydettik”
Başkan Yardımcısı JD Vance, bir seçim kampanyası etkinliğinin ardından Fox News’e yaptığı açıklamada benzer bir tutum sergiledi. Vance, “Trump ve ben, müzakere yoluyla bir uzlaşmaya varma ihtimali konusunda oldukça iyi hissediyoruz” dedi. “Kesinlikle ilerleme kaydettik. Daha fazlasını yapıp yapamayacağımızı göreceğiz.”
Katar taslağı Tahran’a götürüyor
Görüşmeler hakkında bilgilendirilen bir yetkili, İranlı müzakerecilerin Katarlı arabulucularla birkaç gün süren görüşmeler yaptığını ve bir taslak teklifin dolaşımda olduğunu söyledi. Reuters, arabulucuların taslağı Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile görüşmek üzere pazartesi akşamı Tahran’a gitmesinin beklendiğini bildirdi. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Dini Lider’in hükümete barış görüşmeleri için “belirli yetkiler” verdiğini ve Tahran’ın “sorunu diyalog yoluyla çözmeye çalışacağını” söyledi.
Tahran, Trump’ın son açıklamasına kamuoyu önünde yanıt vermedi. İran Dışişleri Bakanlığı bir sonraki adımın Washington’a ait olduğunu söylüyor. Tahran ayrıca ABD deniz ablukasını sona erdirmeden Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılamayacağını belirtiyor. Körfez ülkeleri ise salı günkü oylamanın ardından ABD’nin İran’a yönelik olası saldırılarına ve İran’ın misillemesine karşı hazırlık yapıyor.
Videolar: Beyaz Saray, Fox News