ABD ile İran arasındaki çatışmaların yeniden başlaması, enerji arzının geleceğine ilişkin endişeleri artırdı. Bu gelişme Brent petrol fiyatını 90 doların üzerine taşırken jeopolitik risklerin yükselmesi, küresel piyasalarda riskli varlıklardan çıkışı hızlandırdı.
Aralık vadeli Brent petrolün varil fiyatı yüzde 3,6 artarak 91,5 dolar seviyesinde işlem gördü. ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a yönelik yeni saldırı tehdidi ve Hürmüz Boğazı üzerinden enerji akışının uzun süre aksayabileceği endişesi, petrol fiyatlarındaki yükselişte etkili oldu.
Trump, İran'ın Ürdün'deki ABD hava üslerini balistik füzelerle hedef almasının ardından saldırılara karşılık vereceklerini açıkladı. Rusya'nın dizel ihracat yasağını 30 Eylül'e kadar uzatması da rafine yakıt tedarikine ilişkin kaygıları artırdı.
Fed'in faiz artışı beklentisi öne çıktı
Petrol fiyatlarındaki artışın enflasyonist baskıyı artırabileceği endişesi, ABD Merkez Bankasının ekim ayında faiz artıracağı beklentisini güçlendirdi. Para piyasalarındaki fiyatlamalarda ekim ayındaki faiz artışı büyük ölçüde beklenirken, ABD'de açıklanacak tarım dışı istihdam verisinin güçlü gelmesi halinde bu beklentinin daha da kuvvetlenebileceği değerlendirildi.
G20 Maliye Bakanları ve Merkez Bankası Başkanları Toplantısında konuşan ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, G20'deki ilk önceliklerinin ekonomik büyüme olduğunu söyledi.
Fed Başkanı Kevin Warsh ise büyüme oturumunda enflasyon ile büyümenin bir tercih meselesi olduğunu belirtti ve ABD ekonomisindeki büyümenin güçlenmiş göründüğünü ifade etti. Warsh, sermaye harcamaları ile verimlilik konularındaki soruları ele alacaklarını söyledi.
Bankacılık oturumunda da söz alan Warsh, ABD'deki kredi veren kuruluşların geniş yelpazesine ve finansal piyasaların derinliğine dikkati çekti. Güvenli, sağlam ve rekabetçi bir bankacılık sisteminin önemini vurgulayan Warsh, reform odaklı kalmayı sürdüreceklerini söyledi.
ABD tahvilleri ve New York borsası geriledi
Petrol fiyatlarındaki yükseliş ve faiz artışı beklentileri, ABD'nin 10 yıllık tahvil faizini yüzde 4,79'a çıkardı. Böylece tahvil faizi Ocak 2025'ten bu yana en yüksek seviyeyi gördü. Dolar endeksi yüzde 0,1 artışla 99,5 seviyesine yükselirken altının ons fiyatı yüzde 0,5 düşüşle 4 bin 430 dolara geriledi.
New York borsası, jeopolitik gerilimlerin piyasalara yönelik baskısı nedeniyle haftanın ilk işlem gününü kayıpla tamamladı. Dow Jones endeksi yüzde 0,7, S&P 500 endeksi yüzde 0,33 ve Nasdaq endeksi yüzde 0,12 geriledi. ABD'de endeks vadeli kontratlar yeni güne karışık başladı.
Avrupa borsalarında satış baskısı arttı
Avrupa piyasalarında tahvil satışları ve İran kaynaklı jeopolitik gerilimlerin enflasyon endişelerini büyütmesi, haftanın ilk işlem gününde düşüşleri beraberinde getirdi. Almanya'nın 10 yıllık tahvil faizi, aşırı sağın yükselişine yönelik endişelerle yüzde 3,32'ye çıkarak 15 yılın en yüksek seviyesine ulaştı.
Londra borsasında resmi tatil nedeniyle işlem yapılmadı. Avrupa genelinde finansman maliyetlerinin artması, özellikle gayrimenkul ve teknoloji hisselerinde satış baskısı oluşturdu.
Almanya'da ağustos ayı tüketici fiyat endeksi aylık yüzde 0,2, yıllık yüzde 2,9 yükseldi. Veri beklentilerin hafif üzerinde gerçekleşti. Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,79, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 1,17 ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,01 değer kaybetti. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar da güne negatif başladı.
Asya piyasalarında risk iştahı zayıfladı
Asya borsalarında yükselen petrol fiyatları, jeopolitik riskler ve tahvil faizlerindeki artışın etkisiyle satış ağırlıklı seyir izlendi.
Scott Bessent'in Japonya Merkez Bankasının faiz oranlarını daha agresif biçimde artırmasını istediğine ilişkin haberlerin ardından Japonya'nın 10 yıllık tahvil faizi, 1996'dan bu yana ilk kez yüzde 3 seviyesine ulaştı.
Çin'de RatingDog imalat sanayi PMI endeksi ağustosta 50,9'dan 51,5'e yükseldi. Veri, imalat sanayisinde talebin sürdüğüne işaret ederken iç talebe ilişkin sorunların ve jeopolitik risklerin yol açtığı maliyet baskılarının devam ettiği değerlendirildi.
Güney Kore'nin ihracatı ağustosta yıllık bazda yüzde 68,7 artarak beklentileri aştı. Veriler, özellikle teknoloji ürünlerine yönelik küresel talebin sürdüğünü gösterdi.
Kapanışa yakın Kospi endeksi yüzde 0,1, Nikkei 225 endeksi yüzde 0,1 ve Hang Seng endeksi yüzde 1 geriledi. Çin'de Şanghay bileşik endeksi yatay seyretti.
Borsa İstanbul da günü kayıpla tamamladı
BIST 100 endeksi, önceki işlem günündeki satış ağırlıklı seyrin ardından günü yüzde 2,10 düşüşle 14.334,06 puandan tamamladı. Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasasında BIST 30 endeksine dayalı ağustos vadeli kontrat da yüzde 1,2 geriledi.
Dolar/TL önceki günü yatay seyirle 48,2560 seviyesinden tamamlarken bankalararası piyasanın açılışında 48,2770 seviyesinden işlem gördü.
Yurt içinde imalat sanayi Satın Alma Yöneticileri Endeksi, yurt dışında ise ABD'de JOLTS açık iş sayısı, küresel imalat sanayi PMI verileri ve Avro Bölgesi enflasyonu izlenecek. Teknik değerlendirmelerde BIST 100 endeksi için 14.200 ve 14.100 puan destek, 14.400 ve 14.500 puan direnç seviyeleri olarak öne çıktı.
Takip edilecek veriler
- 10.00'da Türkiye'nin ağustos ayı imalat sanayi PMI verisi
- 10.55'te Almanya'nın ağustos ayı imalat sanayi PMI verisi
- 11.00'de Avro Bölgesi'nin ağustos ayı imalat sanayi PMI verisi
- 11.30'da İngiltere'nin ağustos ayı imalat sanayi PMI verisi
- 12.00'de Avro Bölgesi'nin ağustos ayı tüketici fiyat endeksi ve temmuz ayı işsizlik oranı
- 16.45'te ABD'nin ağustos ayı imalat sanayi PMI verisi
- 17.00'de ABD'nin ağustos ayı ISM imalat sanayi PMI ve temmuz ayı JOLTS açık iş sayısı
