Uzun süren yağış eksikliği ve aşırı sıcaklar, Avrupa’da tarım, içme suyu kaynakları ve enerji üretimi üzerindeki baskıyı artırırken nehir taşımacılığını da ciddi biçimde sınırlandırdı. Avrupa Komisyonu Ortak Araştırma Merkezi (JRC), temmuz ayında kıtanın büyük bölümündeki kuraklık koşullarını "istikrarlı ve kritik" olarak değerlendirdi.
Orta ve batı Avrupa’da, Fransa, güney Almanya, Macaristan, Avusturya, Çekya ve Slovakya’nın da aralarında bulunduğu bölgelerde durumun daha da kötüleştiği belirtildi. Kuraklık, düşük nehir seviyeleri üzerinden ulaşım ve enerji hatlarını doğrudan etkiledi.
Ren’de gemiler yüklerini azaltmak zorunda kaldı
Almanya’nın başlıca sanayi su yolu Ren Nehri’nde suyun çekilmesi, yük gemilerinin taşıma kapasitesini düşürdü. Nehir, Almanya’nın iç su yolu taşımacılığındaki yüklerin yaklaşık yüzde 80’ini taşıyor.
Rheinland-Pfalz eyaletindeki Kaub çevresinde gemilerin çoğu normal yükleriyle seyredemez hale geldi. Böylece Ren’in kuzey ve güney kesimleri arasındaki yük bağlantısı, taşımacılık şirketleri için fiilen güçleşti.
Düşük su seviyesi doğu Fransa’daki lojistiği de aksattı. Strazburg Limanı’na gelen akaryakıt tankerlerinin taşıdığı miktar, normal koşullardaki 1.500 tondan 350 tona indi.
Grand Est bölgesinde istasyonların yüzde 14’ünde en az bir yakıt türü tükendi. Fransa genelindeki oran yüzde 3 olarak kaydedilirken, Haut-Rhin ile komşu Territoire de Belfort’un bazı kesimlerinde etkilenen istasyonların oranı yüzde 25 ile yüzde 50 arasında ölçüldü.
Po ve Tuna’da su krizi derinleşiyor
Fransa’nın Loire bölgesinde yağışların kuraklığı gidermemesi üzerine sekizinci kuraklık kararnamesi çıkarıldı. Bazı bölgelerde su kullanımı, yalnızca temel sağlık ve güvenlik gereksinimleriyle sınırlandırılan en yüksek kriz kategorisine çekildi.
Kuzey İtalya’daki Po Havzası, en ağır sınıflandırma olan "yüksek" su şiddeti seviyesine yükseltildi. İzleme istasyonlarının neredeyse tamamında şiddetli kuraklık görülürken Cremona ve Borgoforte’deki durum aşırı kuraklık olarak sınıflandırıldı.
İtalya’nın önemli pirinç üretim merkezlerinden Lomellina’da sulama suyu dönüşümlü olarak veriliyor. Tarımsal kayıpların 100 milyon avroyu aşabileceği tahmin ediliyor. Po Deltası’nda tatlı su akışının azalması ise Adriyatik Denizi’ndeki tuzlu suyun nehir yatağında daha yukarı ilerlemesine ve sulama suyunun kullanılabilirliğinin tehlikeye girmesine neden oldu.
Avrupa Birliği’nin en uzun nehri Tuna’da da ciddi hidrolojik kuraklık yaşanıyor. Tuna, geçtiği 10 ülke bakımından taşımacılık, sulama, enerji ve içme suyu için önem taşıyor.
Budapeşte’de 4 Ağustos’ta nehrin su seviyesi 14 ile 19 santimetreye kadar düştü. Suyun çekilmesiyle nehir yatağının geniş bölümleri, batık gemiler ve tarihsel olarak kıtlık uyarısıyla ilişkilendirilen bir kaya oluşumu görünür oldu. Szentendre yakınlarında bazı kesimler yaya geçişine uygun hale geldi.
Su seviyesindeki düşüş, 4 bin ile 5 bin hanenin geçici olarak içme suyuna erişimini yitirmesine yol açtı. Tuna’dan soğutma suyu alan ve ülkenin elektriğinin yaklaşık yarısını üreten Paks Nükleer Santrali için de risk oluştu. Tesisin yakınında su seviyesini yükseltmek üzere 80 metre uzunluğunda iki mavnanın batırılması çalışmalarına başlandı.
Romanya’nın Tuna’ya giriş noktası Bazias’ta debi, ağustos ayında saniyede 1.400 metreküpe kadar geriledi. Debinin saniyede 1.300 metreküpe düşebileceği, uzun vadeli ağustos ortalamasının ise saniyede 3.900 metreküp olduğu bildirildi.
Kuraklık ve sıcaklıklar aynı krizi büyütüyor
Bilimsel değerlendirmeler, Avrupa’daki tablonun uzun süreli yağış azlığı ile aşırı sıcakların birbirini güçlendirdiği bileşik bir kriz olduğunu ortaya koyuyor. Kış ve ilkbaharın ilk döneminde kuzey ve orta Avrupa’da etkili olan yüksek basınç sistemleri, Atlantik kaynaklı yağışlı hava sistemlerinin Almanya, Polonya, Çekya, Slovakya ve Baltık bölgesine ulaşmasını engelledi.
Nisan ayından sonra yüksek basınç alanı batıya doğru genişledi. Bu gelişme, İber Yarımadası, Fransa ve kuzey İtalya’ya yağış getiren sistemlerin bölgeye ulaşmasını zorlaştırdı. Haziranda güney Avrupa’dan kuzeye ilerleyen sıcak hava; uzun süreli açık hava ve rekor sıcaklıklarla kuraklığın etkisini artırdı.
Sıcaklıkların yükselmesi, toprak ve bitkilerdeki suyun atmosfere geçişini hızlandırdı. Kuruyan toprağın daha fazla ısı emmesiyle meteorolojik kuraklık tarımsal kuraklığa dönüştü; nehir, göl ve yer altı suyu seviyelerinin düşmesiyle hidrolojik kuraklık da tabloya eklendi.
Bilim insanları, 2026’da batı Avrupa’da görülen toprak nemi açığına benzer koşulların, sanayi öncesi döneme kıyasla 1,4 derece daha serin bir iklimle karşılaştırıldığında batı Avrupa’da yaklaşık beş, doğu Avrupa’da ise 11 kat daha olası hale geldiğini belirledi.
Ürün verimleri ve enerji üretimi baskı altında
JRC, kışlık ürünlere yönelik verim tahminlerini önceki aya göre yüzde 1 ile yüzde 4 arasında azalttı. Dane mısır ve ayçiçeği için yapılan tahminlerdeki düşüş ise yüzde 6 ile yüzde 7 arasında oldu.
Fransa’nın onlarca yılın en düşük mısır hasadıyla karşı karşıya olduğu, Romanya’da da 1 milyon hektardan fazla mısır ekim alanının kaybedildiği aktarıldı. Orta ve batı Fransa, güney Çekya, batı Slovakya, Macaristan ve batı Romanya başlıca tarımsal risk bölgeleri arasında gösterildi. Almanya, İspanya ve İtalya’da da hasat beklentileri geriledi.
Nehir seviyelerinin düşmesi taşımacılık maliyetlerini yükseltirken elektrik üretimini de riskli hale getirdi. Nükleer ve termik santraller soğutma amacıyla nehir suyuna, hidroelektrik santraller ise yeterli nehir ve baraj seviyelerine ihtiyaç duyuyor.
Fransa’da haziran sonundaki sıcak hava dalgası sırasında üç nükleer reaktör, nehir suyunun aşırı ısınması veya akışın yetersiz kalması nedeniyle durduruldu. Sekiz reaktör daha düşük kapasiteyle çalıştı.
Triodos Bank’ın hesaplamasına göre kuraklık ve aşırı sıcaklar, Avrupa Birliği’nin 2026’daki ekonomik üretimini yaklaşık yüzde 1 azaltabilir. Yaklaşık 180 milyar avroya karşılık gelen bu kaybın, Avrupa Komisyonu’nun aynı yıl için öngördüğü yüzde 1,1’lik büyümenin büyük bölümünü silmesi bekleniyor. Sadece sıcaklığa bağlı iş gücü verimliliği kaybının gayrisafi yurt içi hasılanın yaklaşık yüzde 0,6’sına ulaşabileceği tahmin ediliyor.
