ABD Başkanı Donald Trump, ülkedeki enflasyonu düşürmek ve Kasım'daki ara seçimler öncesinde hayat pahalılığının siyasi maliyetini azaltmak için Amerikan şirketlerine yönelik fiyat indirme baskısını artırdı. Financial Times'ın haberine göre, Trump yönetimi son haftalarda bazı ürünlerin fiyatlandırmasına doğrudan müdahale etti.
Benzin istasyonları, fiyatları düşürmedikleri takdirde 'büyük sonuçlarla' karşılaşacakları konusunda uyarıldı. Ayrıca Walmart zinciri, yönetimin talebi üzerine binlerce üründe indirime gittiğini duyurdu ve Trump, diğer perakendecilere de aynı adımı atma çağrısı yaptı.
Bu hamleler, ekonomistler ve analistler tarafından piyasa ekonomisi ilkelerinden uzaklaşma olarak eleştirildi. Eleştiriler, daha önce şirketlere yurt içi yatırım yapmaları için baskı yapılması, bazı projelerde hisse alınması ve düzenleyici onayların mali taahhütlere bağlanması gibi müdahalelerin ardından geldi.
İran Savaşının Enflasyona Etkisi
İran ile savaşın tetiklediği akaryakıt fiyatlarındaki artış, ABD'de yıllık enflasyonun Mayıs ayında %4,2'ye yükselmesine yol açtı. Ortalama benzin fiyatı galon başına yaklaşık 3,88 dolara çıkarak savaşın başlangıcından bu yana %30'a yakın artış gösterdi; motorin fiyatları ise yaklaşık üçte bir oranında zamlandı.
Yüksek enerji maliyetleri ekonominin geneline yayıldı. ABD'de meyve ve sebze fiyatları, nakliye giderlerindeki artış nedeniyle yıllık bazda %6 yükseldi. Brown Üniversitesi'nin tahminine göre savaş, Amerikan hanelerinin yakıt harcamalarını ortalama 500 dolardan fazla artırdı.
ABD yönetimi, aldığı önlemlerin mal arzını artırmayı ve fiyatları düşürmeyi hedeflediğini, bunların serbest piyasa ilkeleriyle çelişmediğini savunuyor. Buna karşın eleştirmenler, şirketler üzerindeki siyasi baskının piyasa mekanizmalarını bozabileceği ve uzun vadede yatırım ile fiyatlandırma kararlarını zayıflatabileceği uyarısında bulunuyor.
Trump, özellikle Kasım ayında yapılacak Kongre ara seçimleri yaklaşırken artan hayat pahalılığı nedeniyle siyasi baskı altında. Financial Times'ın anketine göre seçmenlerin %67'si yönetimin hayat pahalılığı kriziyle başa çıkma şeklinden memnun değil. Demokratlar ise İran savaşı ve gümrük tarifeleri de dahil olmak üzere başkanın politikalarının mevcut enflasyon dalgasına katkıda bulunduğunu savunuyor.
