ABD Yüksek Mahkemesi, Trump yönetiminin çeşitlilik, eşitlik ve kapsayıcılık programlarına karşı yürüttüğü kampanya kapsamında Kaliforniya Üniversitesi bilim insanlarına verilen araştırma hibelerini kesmesine ilişkin temyiz başvurusunu pazartesi günü reddetti. Muhalif görüş bulunmadığı belirtilen imzasız kararda yalnızca "Dilekçe reddedildi" ifadesi yer aldı. The Sacramento Bee'nin haberine göre, karar böylece alt mahkemelerin kararlarını yürürlükte bıraktı. Associated Press, mahkemenin alt mahkeme kararlarını geçerli bırakmasına rağmen bazı muhafazakâr yargıçların örtük önyargı konusunda sorular yönelttiğini bildirdi.
Reuters'a göre temyiz başvurusu, Ulusal Bilim Vakfı ile Beşeri Bilimler Ulusal Vakfı'nın Başkan Donald Trump'ın Ocak 2025'te çeşitlilik, eşitlik ve kapsayıcılık ile "toplumsal cinsiyet ideolojisini" hedef alan başkanlık kararnamelerini imzalamasının ardından iptal ettiği yaklaşık 59 milyon dolarlık hibelerle ilgiliydi. Sonlandırılan hibeler, bilim eğitiminde ırksal eşitlik konusundaki tartışmaları teşvik etme ve yerli gençlere yönelik bilim eğitimini genişletme gibi projeleri finanse ediyordu.

Görüş temelinde ayrımcılık
Araştırmacılar, kesintilerin çalışmalarının içeriği ve savunduğu görüşler temelinde yapıldığını ileri sürerek Haziran 2025'te toplu dava açtı. San Francisco'daki ABD Bölge Yargıcı Rita Lin, araştırmacıların Birinci Anayasa Değişikliği kapsamındaki taleplerinde başarı kazanma ihtimallerinin yüksek olduğunu belirterek fesihleri durdurdu. ABD 9. Bölge Temyiz Mahkemesi, hükümetin gücünü "beğenilmeyen ifadeleri cezalandırmak veya bastırmak" için kullandığını belirterek kararının bu bölümünü onadı. Yönetim ise hangi araştırmaları finanse edeceğine karar verme konusunda geniş takdir yetkisine sahip olduğunu savundu.
The Sacramento Bee, ret kararının yönetimin UC'nin 10 kampüsüne daha önce verilen ve yaklaşık 1 milyar doları bulan araştırma hibelerini kesmesini engelleyen iki alt mahkeme kararını yürürlükte bıraktığını bildirdi. Bu miktarın 584 milyon doları UCLA'ya ayrılmıştı. Columbia, Northwestern ve Cornell üniversiteleri fonlarını yeniden almak için hükümetle anlaşmaya varırken Kaliforniya Üniversitesi kesintilere karşı mücadele etti.

Araştırmacılar adına davayı savunan UC Berkeley Hukuk Fakültesi Dekanı Erwin Chemerinsky, "Araştırmanın algılanan görüşü temelinde kesilen tüm hibeler yeniden verilmeye devam edilmeli" dedi. Chemerinsky, 9. Bölge Temyiz Mahkemesi kararının artık gelecekteki davalar için emsal teşkil ettiğini söyledi. "9. Bölge'nin kararı, hibe alanların Birinci Anayasa Değişikliği kapsamındaki haklarını koruyan çok önemli bir karar ve Yüksek Mahkeme'nin inceleme talebini reddetmesinden büyük memnuniyet duyuyorum" dedi.
Reuters, altı muhafazakâr ve üç liberal yargıçtan oluşan mahkemenin Trump'ın yürütme yetkisini kullanmasına büyük ölçüde onay verdiğini belirtti. Mahkeme, Ağustos 2025'te yönetimin ırksal azınlıklar veya LGBT bireylerle ilgili araştırmalara yönelik Ulusal Sağlık Enstitüleri hibelerinde kesintiye gitmesine izin verdi. Ancak bu karar, Birinci Anayasa Değişikliği'ne değil usule ilişkin gerekçelere dayanıyordu.
Fotoğraflar: Wikimedia Commons (arşiv).