Ticaret Bakanı Howard Lutnick, Cantor Fitzgerald adlı Wall Street şirketinin oğulları tarafından yönetildiği ve bu şirketin söz konusu operatörlerden bazılarıyla iş yaptığı bir dönemde, Nvidia’nın en gelişmiş çiplerini Çinli şirketlere kiralayan denizaşırı veri merkezlerine yönelik planlanan ABD kısıtlamalarının daha dar kapsamlı bir versiyonu için çaba gösterdi. New York Times bunu pazar günü bildirdi.
New York Times, Malezya’nın güneyindeki Johor’da bulunan ve A201 olarak bilinen tesise dikkat çekti. Tesisin gelecek yıl, yüz milyonlarca dolar değerindeki Nvidia yapay zeka sunucularıyla faaliyete geçmesi planlanıyor. Düzenlemeye aşina bir kişinin aktardığına göre tesisin işlem gücünün muhtemelen Tencent olan Çinli bir teknoloji devine tahsis edilmesi bekleniyor. Bu yapı yasal ve üst düzey çiplerin Çinli şirketlere doğrudan satışına yönelik ABD yasağını aşmayı sağlıyor.
Singapur merkezli Bitdeer tesisi işletiyor ve Cantor’un müşterisi konumunda. Cantor, bu yıl Bitdeer’in 1 milyar dolara kadar hisse arzında belirlenmiş satış temsilcisi olarak görev yaptı; şirket ayrıca 2024’te 250 milyon dolara kadar bir arzın düzenlenmesine yardımcı olmuştu. Bitdeer, Malezya’daki tesisin beş yıl içinde 1,7 milyar dolar gelir getirmesini bekliyor.

Daha dar kapsamlı kural
Yönetim, Güneydoğu Asya’daki veri merkezlerine çip satışlarının ne ölçüde kısıtlanacağı konusunda son iki yılın büyük bölümünde tartıştı. Çin’e karşı daha sert politika isteyenler, bu tesisleri ihracat yasağını aşmak için kullanılan bir arka kapı olarak görürken Lutnick, aşırıya kaçılmasına karşı çıkan en önde gelen isim oldu. Başkan Donald Trump, Biden yönetiminin ABD çiplerine uzaktan erişime ilişkin küresel kurallarını yürürlükten kaldırdı; bunların yerine geçecek düzenleme ise henüz ortaya çıkmadı.
Görüşmelere aşina kişilere göre Ticaret Bakanlığı yalnızca Singapur, Malezya, Tayland, Endonezya, Brezilya, Güney Afrika ve Norveç olmak üzere yedi ülkeyi kapsayan bir düzenleme önerdi. Yönetimdeki diğer yetkililer ise kuralın dünya genelinde uygulanmasını istiyor. Bakanlığın versiyonu yalnızca gelecekteki sevkiyatları kapsayacak, böylece ABD çiplerini hâlihazırda stoklamış veri merkezleri kapsam dışında kalacak. Şirketlerin, Çinli müşteriler yapay zeka modelleri eğittiğinde otomatik olarak lisans almak yerine Washington’a bildirimde bulunması gerekecek. Düzenleme ayrıca daha yüksek bir işlem gücü eşiği belirleyerek daha az sayıdaki Çin faaliyetini düzenlemeye tabi tutacak.
Uluslararası İlişkiler Konseyi’nde kıdemli araştırmacı ve Biden yönetiminde eski bir yetkili olan Chris McGuire, “Belirli ülkelerdeki veri merkezlerine uzaktan erişimi kısıtlamakla yetinirseniz Çin, bu ülkelerin dışındaki veri merkezlerinden kiralama yoluna gider” dedi.

Cantor’un bağlantılar ağı
New York Times ayrıca Cantor’un kripto para şirketi Tether’e yaptığı yatırım aracılığıyla Bitdeer’de hisse sahibi olduğunu, Tayland ve Endonezya’da veri merkezleri inşa eden Gorilla Technology’ye finansal hizmetler sunduğunu ve Singapur merkezli veri merkezi şirketi Freyr AI’ya yapay zeka işlem gücü sağlamak üzere bir sözleşme imzaladığını ortaya koydu. Gazete, şirket kayıtları ve iş ilanlarının Freyr AI’nın Çin’le bağlantıları bulunduğuna işaret ettiğini belirtti.
Gazete, bu anlaşmaların Cantor’un faaliyetlerinin çok küçük bir bölümünü oluşturduğunu, diğer bankaların da benzer ortaklıklara sahip olduğunu ve bunların Lutnick’in kararlarını etkilediğine dair kanıt bulunmadığını kaydetti.
Ticaret Bakanlığı: Kararlar ABD’nin “en iyi çıkarları” doğrultusunda alınıyor
Ticaret Bakanlığı sözcüsü, Lutnick’in politika kararlarını ABD’nin en iyi çıkarları doğrultusunda aldığını, bakanlık meselelerini oğullarıyla görüşmediğini ve oğullarının da Cantor’un işleri hakkında kendisiyle konuşmadığını söyledi. Bakanlık, Lutnick’in tüm etik anlaşmalarına uyduğunu belirtti. Cantor Fitzgerald yorum yapmayı reddederken Bitdeer yanıt vermedi.
Lutnick, Cantor’u onlarca yıl yönetti ve kalan hissesini ailesine devretme işlemini Ekim 2025 itibarıyla tamamladı. Yetkililerin kamu görevini, akrabalarınınki de dahil olmak üzere özel çıkar sağlamak için kullanmasını yasaklayan federal etik kuralına tabi olmaya devam ediyor. Haber, Nvidia skandalı nedeniyle Lutnick üzerindeki baskıyı artırdı; Lutnick, 10 Aralık’ta Senato Bankacılık Komitesi önünde ifade vermeyi kabul etti.
Fotoğraflar: Wikimedia Commons (Avrupa Komisyonu; NASA; Cantor Fitzgerald binası)