Altmış altı Kongre üyesi, 150'den fazla Afganın sınır dışı edilmesini durdurması için Trump yönetimine çağrıda bulundu ve bu kişilerin Taliban yönetimindeki Afganistan'a gönderilmesinin "ölüm cezası" anlamına geldiği uyarısında bulundu. Temsilci Scott Peters liderliğindeki mektup, pazartesi günü Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile İç Güvenlik Bakanı Markwayne Mullin'e gönderildi. Mektupta, Afganları ve İranlıları taşıyacak sınır dışı uçuşlarının iptal edilmesi istendi.
Milletvekilleri, "Ülkemiz Afganları hiçbir zaman terk etmeyeceğine söz verdi" diye yazdı. "Askerlerimizin yanında duran insanları doğrudan ya da Pakistan üzerinden Taliban'a teslim etmeyin." Savunucular, grubun ABD ordusuyla birlikte çalışan Afganların yakınlarını ve eski Afgan hükümeti veya yabancı güçlerle algılanan bağları nedeniyle zulüm görebilecek kişileri içerdiğini belirtti.
Louisiana'dan Pakistan'a tarifeli uçuş
İlk uçuşun en erken salı günü Louisiana eyaletinin Alexandria kentinden yapılması bekleniyordu. ICE'de denetimli gözaltı ve sınır dışı işlemleri yetkilisi olarak görev yapan Sergio Aguilar, 30 Ekim tarihli yeminli beyanında, "uçağın nihai varış noktası Pakistan olacak, ardından Afganistan'a kara yoluyla devam edilecekti" diye yazdı. Kara yolculuğunun hangi hükümet tarafından yönetileceği belirsizliğini koruyor. ABD'li bir yetkili planların hâlâ değişebileceğini söyledi. İç Güvenlik Bakanlığı ise operasyonel güvenliği gerekçe göstererek uçuşlar hakkında açıklama yapmadı. Bakanlık sözcüsü, "Yasa dışı göçmenler üçüncü bir ülkeye gönderilmeden önce kendilerine bildirim yapılır ve güvenceler sunulur" dedi.

Son dakika mahkeme mücadeleleri
Birçok tutuklu federal mahkemelere başvurdu. Otuz yaşındaki Afgan Said Mansor Sadat, bir yargıcın tutukluluğunun devam etmesinin adil yargılanma sürecini ihlal ettiğine hükmetmesinin ardından uçuş listesinden çıkarıldı ve serbest bırakıldı. Avukatı, ikinci bir müvekkili için acil tedbir talep ediyor. El Paso'da bir yargıç, 29 Ekim'de mahkemenin Basir Ahmad Ahmadi'nin sınır dışı edilmesini durdurma yetkisi bulunmadığına hükmetti. Louisiana'daki bir yargıç da ertesi gün Khaled Khaleeq'in acil talebini reddetti.
#AfghanEvac adlı savunma grubunun kurucusu Shawn VanDiver, "Mücadele edecek avukatları olmadığı için sınır dışı işlemlerine tabi tutuldular" dedi. "Taliban bile bu plan hakkında 'ciddi endişe' dile getirirken yönetim durup ne yaptığını sormalı. Bu, biniş kartıyla terk etmektir." Taliban yönetimindeki Dışişleri Bakanlığı, Afgan vatandaşlarının geri gönderilmesi konusunda Washington'la görüşmeye hazır olduğunu açıkladı ancak üçüncü ülkeleri Afganları pazarlık kozu olarak kullanmamaya çağırdı; Reuters bu açıklamayı aktardı.
Beş yıllık belirsizlik
2021'de ABD'nin çekilmesi sırasında 120 binden fazla Afgan tahliye edildi. Biden yönetimi 2022'de Afganlara Geçici Koruma Statüsü verdi ancak Trump yönetimi daha sonra bu statüyü sona erdirdi. Senatörler Chris Coons ve Lisa Murkowski'nin sunduğu iki partili bir yasa tasarısı, bu statüyü birçok Afgan için yeniden yürürlüğe koymayı öngörüyor. Bir Afgan vatandaşının Kasım 2025'te Washington'da iki Ulusal Muhafız mensubunu vurduğu iddiasının ardından Trump, Afganların başvurularının işleme alınmasını durdurdu. Afgan vatandaşları daha sonra kapsamlı bir vize yasağına dahil edildi. Her iki uygulamaya da mahkemelerde itiraz ediliyor.
Fotoğraflar: CBS News aracılığıyla Getty Images (arşiv), Al Jazeera aracılığıyla AP (arşiv)