Başkan Donald Trump, Cumartesi günü California Valisi Gavin Newsom'ın eyaletin idam sırasında bulunan 548 kişinin ölüm cezalarını ömür boyu hapse çevirmesi kararını eleştirdi. Trump, bu kararı "Amerika'da adalet için bir felaket" olarak niteledi ve geri alınmasını umduğunu söyledi.
Trump, Truth Social'daki paylaşımında, Demokrat vali için aşağılayıcı bir lakap kullanarak "Dünyada yaşamış en soğukkanlı katillerden bazıları olan 563 California idam mahkumunun tamamı için idam cezasını durdurmak, Amerika'da adalet için bir felakettir" diye yazdı. Newsweek, 563 sayısının Newsom'ın ofisi tarafından açıklanan 548 mahkumla uyuşmadığına dikkat çekti.
Trump şöyle devam etti: "Defalarca cinayet işleyen bu kişilerin çoğu, uzun ve dolambaçlı hukuk sisteminin işlemesine izin vermeyecek kadar beceriksiz ve duyarsız bir valiye sahip oldukları için ne kadar şanslı olduklarına inanamıyor. Vahşice öldürülenlerin aile üyeleri haklı olarak yıkılmış durumda. Umarım bu karar geri alınır!" Newsom'ın ofisi, Newsweek ve California Post'un yorum taleplerine hemen yanıt vermedi.

Newsom ne kararı aldı?
Newsom, 5 Kasım'da 529 erkek ve 19 kadın olmak üzere 548 kişinin cezalarını şartlı tahliye imkanı olmaksızın ömür boyu hapse çevirmeyi planladığını açıkladı. Newsweek'e göre bu karar uygulanırsa ABD tarihindeki en büyük toplu idam cezası indirimi olacak ve ülke genelindeki idam mahkumlarının sayısını yaklaşık yüzde 30 azaltacak.
Newsom, açık mektubunda "Devlet eliyle öldürmenin California'nın değerleriyle bağdaşmadığına, hukuk sistemimizin temellerini zayıflattığına ve hepimizi küçülttüğüne kesinlikle inanıyorum" diye yazdı. Şartlı tahliye imkanı olmaksızın ömür boyu hapsi, eyaletin etik açıdan uygulayabileceği en ağır ceza olarak niteledi: "Bu suçlular hapiste ölecek, ancak bizim elimizden değil."
Plan kapsamında hiç kimse serbest bırakılmayacak, affedilmeyecek veya şartlı tahliye hakkı kazanmayacak; temel mahkumiyet kararları da geçerliliğini koruyacak. Savcılar gelecekteki davalarda yine idam cezası talep edebilecek. California'da Ocak 2006'dan bu yana infaz gerçekleştirilmedi; Newsom da 2019'da moratoryum ilan ederek infazları durdurdu. Eyalet seçmenleri, 2012 ve 2016 yıllarında idam cezasını kaldırmaya yönelik oy pusulası girişimlerini reddetti.
Mahkeme mücadelesi
Cezaların çevrilmesi henüz yürürlüğe girmedi. California Anayasası uyarınca vali, birden fazla ağır suçtan hüküm giymiş herhangi bir kişiye af veya ceza indirimi uygulamak için eyalet Yüksek Mahkemesi'ndeki en az dört yargıcın tavsiyesine ihtiyaç duyuyor. USA Today'in haberine göre bu şart 548 mahkumun 382'sini kapsıyor; Newsom böylece 166 cezanın çevrilmesine doğrudan karar verebiliyor. Görev süresiyle sınırlı olan ve Ocak ayında görevden ayrılacak Newsom, mahkemeden yıl sonuna kadar karar vermesini istedi.

Muhalifler şimdiden harekete geçti. Criminal Justice Legal Foundation, Perşembe günü eyalet Yüksek Mahkemesi'ne "mevcut her türlü hukuki itirazı" sunacağını açıkladı. Los Angeles County Bölge Savcısı Nathan Hochman da ofisinin bu çabaya katılacağını söyledi. Eyalet Senatosu'nun eski Çoğunluk Lideri Gloria Romero da mahkemenin onayını gerektiren tüm ceza indirimlerini reddetmesi için mahkemeye başvurdu.
Kurbanların yakınları ise bölünmüş durumda. Bazıları idam cezalarının sona erdirilmesini desteklerken, diğerleri kendilerine danışılmadığını ve öfkeyle tepki verdiklerini söylüyor. Newsom'ın ofisi, mağdurları ve en yakın akrabalarını bilgilendirmek için çalıştığını belirtiyor.
Kapak fotoğrafları: AP via New York Post. Fotoğraflar: Wikimedia Commons