Türkiye–ABD çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması

ABD ile Türkiye arasında gelir vergisi anlaşması vardır; Türkiye, IRS'in anlaşma listesinde yer alır. Anlaşma, aynı gelirin iki ülkede birden vergilendirilmesini önlemeye yönelik kurallar içerir. Bu sayfada anlaşmanın kimleri kapsadığını, ABD'de yerleşikler için "tasarruf hükmünü", gelir türlerine göre kuralları, anlaşmadan nasıl yararlanılacağını (Form 8833, W-8BEN, Form 6166) ve sık yapılan hataları bulacaksınız.

• Anlaşma ve protokolü 28 Mart 1996'da Washington'da imzalandı. Genel yürürlük tarihi 1 Ocak 1998'dir.
• Anlaşma, bir ya da iki ülkenin mukimi olan kişilere uygulanır (Md. 1).
• Her iki ülkenin kendi yasasındaki daha avantajlı muafiyet, indirim ve krediler anlaşma nedeniyle kısıtlanmaz.
• Anlaşma süresizdir. Taraflardan biri, yürürlükten 5 yıl sonra, en az 6 ay önceden diplomatik yolla bildirerek feshedebilir. IRS'in listesinde yürürlükte görünür.
• Anlaşmadan yararlanmak için beyannamede ya da ilgili formlarda talep etmek gerekir. Hangi maddenin uygulanacağını bir vergi uzmanına danışın.

• Anlaşmanın 1. maddesinin 3. fıkrasına göre ABD, kendi mukimlerini ve vatandaşlarını anlaşma yokmuş gibi vergilendirebilir.
• Vergiden kaçmak amacıyla vatandaşlıktan çıkan kişi, çıkıştan sonra 10 yıl bu amaçla vatandaş sayılır.
• İstisnalar (Md. 1/4):
  • Herkes için: ilişkili şirketler (Md. 9/2), sosyal güvenlik ödemeleri (Md. 18/2), çifte vergilendirmenin önlenmesi (Md. 23), ayrımcılık yasağı (Md. 24), karşılıklı anlaşma usulü (Md. 25).
  • ABD vatandaşı olmayan ve göçmen statüsü (green card) bulunmayanlar için: kamu hizmeti (Md. 19), öğrenci ve öğretmenler (Md. 20), diplomatik ve konsüler görevliler (Md. 27).
• Pratikte ne demek?
  • Green card sahibi ya da ABD vatandaşıysanız Türkiye'deki gelirinizi ABD'de beyan edersiniz. Çifte vergiyi genellikle Türkiye'de ödediğiniz vergiyi ABD vergisinden düşerek (yabancı vergi kredisi) önlersiniz.
  • Metne göre göçmen statüsü olmayan bir öğrenci, gün sayımıyla ABD'de yerleşik sayılsa bile öğrenci maddesinden (Md. 20) yararlanmaya devam edebilir.

• Her iki ülkenin yasasına göre mukimseniz anlaşma şu sırayla karar verir:
  1. Daimi meskeniniz hangi ülkedeyse orada.
  2. İki ülkede de varsa kişisel ve ekonomik ilişkilerinizin daha yakın olduğu ülkede (hayati çıkarlar merkezi).
  3. Bu belirlenemezse mutat olarak yaşadığınız ülkede.
  4. O da belirlenemezse vatandaşı olduğunuz ülkede.
  5. İki ülkenin de vatandaşıysanız ya da hiçbirinin değilseniz iki ülkenin yetkili makamları anlaşarak karar verir.
• Anlaşmadaki mukimlik, ABD Vergi Kanunu'ndaki yerleşiklik tanımından farklı olabilir.
• Anlaşmaya göre Türkiye mukimi sayılmayı seçen kişi, ABD vergisini hesaplarken o dönem için yerleşik olmayan sayılır. Bu durumda Form 1040-NR verilir ve Form 8833 eklenir.

• Temettü (Md. 10): Kaynak ülke vergisi, şirketin oy haklarının en az %10'una sahip bir şirket için brüt temettünün %15'ini, diğer durumlarda %20'sini aşamaz.
• Faiz (Md. 11): Kaynak ülke vergisi brüt faizin %15'ini aşamaz. Banka, tasarruf kurumu ya da sigorta şirketi gibi bir finans kuruluşunun verdiği kredinin faizinde sınır %10'dur.
• Telif ve lisans bedelleri (Md. 12): Ödemenin türüne göre kaynak ülke vergisi %5 ya da %10'u aşamaz.
• Serbest meslek (Md. 14): Türkiye mukimi, ABD'de herhangi 12 aylık dönemde 183 günden fazla kalmıyorsa ve ABD'de düzenli kullandığı sabit bir yeri yoksa bu geliri ABD vergisinden muaftır.
• Ücretli çalışma (Md. 15): Türkiye mukiminin ABD'deki çalışma ücreti şu üç şart birlikte varsa ABD vergisinden muaftır:
  • ABD'de herhangi 12 aylık dönemde 183 günden fazla kalmamak
  • ücretin ABD mukimi olmayan bir işverence ödenmesi
  • ücretin işverenin ABD'deki işyerince karşılanmaması
• Sanatçı ve sporcular: ABD'deki faaliyetten yıllık brüt geliri 3.000 $'ı aşanlar bu muafiyetlerden yararlanamaz.
• Özel emekli maaşları (Md. 18/1): Geçmiş çalışma karşılığı ödenen emekli maaşı, alan kişinin mukim olduğu ülkede vergilenir.
• Sosyal güvenlik ödemeleri (Md. 18/2): Bir ülkenin sosyal güvenlik mevzuatına göre diğer ülkenin mukimine ya da ABD vatandaşına yaptığı ödemeler yalnız ödemeyi yapan ülkede vergilenir. Bu madde tasarruf hükmünün istisnasıdır; ABD'de yerleşik olanlara da uygulanır. Uygulama için bir vergi uzmanına danışın. ABD emekli maaşını Türkiye'de almak için bkz. 17.5.
• Kamu hizmeti (Md. 19): Türkiye devletinin ya da yerel yönetimlerinin kamu hizmeti karşılığı ödediği ücret (emekli maaşı hariç) ABD vergisinden muaftır. ABD'de hizmet veren ABD mukimleri için istisna vardır. Türkiye'nin kamu hizmeti karşılığı ödediği emekli maaşı, alan kişi hem ABD mukimi hem ABD vatandaşı değilse ABD vergisinden muaftır.
• Öğrenci, çırak ve stajyerler (Md. 20/1): ABD'ye gelmeden hemen önce Türkiye mukimi olan ve tam zamanlı eğitim ya da staj için ABD'de bulunan kişinin ABD dışından gelen geçim, eğitim ve staj ödemeleri ABD vergisinden muaftır.
• Öğretmen ve araştırmacılar (Md. 20/2): ABD'ye gelmeden hemen önce Türkiye mukimi olan ve öğretmek ya da bilimsel araştırma yapmak için ABD'de en çok 2 yıl bulunan kişinin ABD dışından aldığı öğretim ve araştırma ödemeleri muaftır. ABD'deki bir kurumdan alınan maaş bu muafiyete girmez.

1. Mukimliğinizi belirleyin. Önce ABD kurallarına (bkz. 15.1), gerekiyorsa anlaşmanın 4. maddesine bakın.
2. Gelirinizin hangi maddeye girdiğini bulun.
3. Kesintiyi baştan düşürün (yerleşik olmayanlar): ABD'den temettü ya da faiz alıyorsanız ödemeyi yapana Form W-8BEN verin. Anlaşma oranı için vergi kimlik numarası gerekebilir; SSN'iniz yoksa ITIN alınır (W-7'de "a" nedeni; bkz. 15.2).
4. Beyannamede talep edin: Form 1040-NR ya da Form 1040.
5. Form 8833'ü ekleyin: Anlaşmaya dayanarak ABD vergisini düşüren ya da ortadan kaldıran bir pozisyon alıyorsanız bunu Form 8833 ile açıklarsınız.
   • Her pozisyon için her yıl ayrı Form 8833 gerekir.
   • Şu durumlarda 8833 gerekmez: temettü, faiz, kira ve telif gibi işle bağlantılı olmayan gelirde indirimli kesinti; çalışan olarak alınan ücret, emekli maaşı, annüite ve sosyal güvenlik ödemeleri için indirimli oran.
   • Anlaşma pozisyonu yüzünden beyanname vermeniz gerekmiyorsa bile pozisyonu bildirmek için beyanname verirsiniz.
   • Bildirim yapılmazsa ceza 1.000 $'dır (C tipi şirketlerde 10.000 $).
6. Türkiye'de ödediğiniz vergi için kredi alın: Anlaşmanın 23. maddesine göre ABD, mukimlerine ve vatandaşlarına Türkiye'de ödenen gelir vergisi için kredi tanır. Kredi Form 1116 ile istenir; kurallar Publication 514'tedir.
7. Türkiye'de anlaşmadan yararlanmak için ABD mukimlik belgesi alın: Türkiye'deki bir ödeyici ya da kurum ABD mukimi olduğunuzu kanıtlamanızı isteyebilir. IRS bunu Form 6166 mektubuyla verir; başvuru Form 8802 iledir.
   • Ücret (1 Ekim 2026'dan beri): bireyler için 105 $ (önceden 85 $), işletmeler için 230 $ (önceden 185 $). Ücret iade edilmez.
   • Ödeme Pay.gov üzerinden yapılır. Başvuru formu ayrıca posta ya da faksla gönderilir; adres ve faks numaraları Form 8802 talimatındadır.
   • Başvuruyu, belgeye ihtiyaç duyacağınız tarihten en az 45 gün önce postalayın. Gecikme olacaksa IRS 30 gün sonra size haber verir.
   • Sorular için: +1 267 941 1000 (ücretli; "U.S. residency" seçeneği).

• Anlaşmanın 23. maddesine göre ABD'de vergilenebilen bir gelir elde eden Türkiye mukimi, ABD'de ödediği vergiyi Türk vergisinden mahsup eder. Mahsup, o gelire düşen Türk vergisini aşamaz.
• Türkiye'deki beyan ve ödeme yükümlülükleriniz için Gelir İdaresi Başkanlığının (GİB) sitesine bakın.
• Çifte vergilendirme olduysa ya da olacaksa ve ABD mukimi olduğunuzu düşünüyorsanız yetkili makama (competent authority) başvurabilirsiniz. Anlaşmanın 25. maddesi bu karşılıklı anlaşma usulünü düzenler.

• Green card sahibi olup anlaşma sayesinde Türkiye gelirinin ABD'de beyan edilmeyeceğini sanmak.
• Anlaşmayla muaf olan geliri beyannamede hiç göstermemek.
• Gereken durumda Form 8833'ü eklememek.
• ABD'deki üniversiteden alınan maaşı 2 yıllık öğretmen muafiyetine sokmak; muafiyet ABD dışından gelen ödemeler içindir.
• ABD'den temettü alan yerleşik olmayan kişinin W-8BEN vermeyip %30 kesintiye razı olması.
• Form 6166 başvurusunu son ana bırakmak.
• Uzun süreli green card sahibinin sonuçlarını bilmeden Türkiye mukimliğini seçmesi.

• Türkiye'de ödediğim vergiyi ABD'de düşebilir miyim? ABD mukimi ya da vatandaşıysanız, anlaşmanın 23. maddesi ve ABD yasası çerçevesinde Form 1116 ile yabancı vergi kredisi isteyebilirsiniz.
• SGK'dan Türk emekli maaşı alıyorum, ABD'de yerleşiğim. Anlaşmanın 18/2 maddesine göre sosyal güvenlik ödemeleri yalnız ödemeyi yapan ülkede vergilenir ve bu kural ABD'de yerleşiklere de uygulanır. Kendi durumunuz için bir vergi uzmanına danışın.
• F-1 öğrencisiyim, ailem Türkiye'den para gönderiyor. Anlaşmanın 20/1 maddesine göre ABD dışından gelen geçim ve eğitim ödemeleri ABD vergisinden muaftır.
• Anlaşmadan yararlanmak için ITIN gerekir mi? SSN'iniz yoksa ve anlaşma avantajı için vergi kimlik numarası gerekiyorsa evet; W-7'de "a" nedenini işaretlersiniz.
• Form 8833'ü vermezsem ne olur? Her bildirilmeyen pozisyon için bireylerde 1.000 $ ceza uygulanabilir.
• Form 6166 ne kadar sürer? IRS başvuruyu ihtiyaç tarihinden en az 45 gün önce postalamanızı ister; gecikme olursa 30 gün sonra bildirir.

• Türkiye–ABD gelir vergisi anlaşması, 1996 (PDF)
• Anlaşmanın teknik açıklaması, 1996 (PDF)
• IRS – Türkiye anlaşma belgeleri sayfası
• Publication 901: ABD vergi anlaşmaları (PDF)
• IRS – Anlaşma tabloları
• Form 8833 (PDF)
• Form W-8BEN (PDF)
• Form 1116: yabancı vergi kredisi (PDF)
• Publication 514: yabancı vergi kredisi rehberi (PDF)
• Form 8802 (PDF) · Form 8802 talimatı (PDF)
• Publication 515: yerleşik olmayanlara kesinti (PDF)