Çalışan hakları

ABD'de çalışan herkesin asgari ücret, fazla mesai, güvenli işyeri ve ayrımcılığa karşı korunma hakları vardır. Bu hakların çoğu göçmenlik statünüze bakılmadan uygulanır. Bu sayfa 2026 asgari ücretlerini (federal ve Türklerin yoğun olduğu eyaletler), fazla mesai kurallarını, iş güvenliği ve ayrımcılık şikâyetlerinin nereye ve ne kadar sürede yapılacağını ve "at-will" istihdamı anlatır.

• Federal asgari ücret: saatte 7,25 $ (24 Temmuz 2009'dan beri).
• Eyalet yasaları daha fazla koruma sağlayabilir. İşveren her iki kurala da uymak zorunda olduğu için pratikte yüksek olan oran ödenir.
• Örnek eyaletler (genel saatlik oran):
  • New York: New York City, Nassau, Suffolk ve Westchester'da 17,00 $; eyaletin geri kalanında 16,00 $
  • New Jersey: 15,92 $; 6'dan az çalışanı olan işverenlerde 15,23 $
  • California: 16,90 $
  • Texas: 7,25 $ (federal oran)
  • Florida: 15,00 $ (30 Eylül 2026'dan beri; 31 Aralık 2027'ye kadar)
  • Illinois: 15,00 $ (4 ve daha fazla çalışanı olan işverenler)
  • Massachusetts: 15,00 $
• Bazı şehir ve ilçelerin asgari ücreti eyaletinkinden yüksektir. Çalıştığınız yerin eyalet çalışma dairesine bakın.
• New Jersey ve California'da oran her yıl formülle güncellenir.

• Ayda 30 $'dan fazla bahşiş alan çalışan "bahşişli çalışan" sayılır.
• Federal kurala göre işveren saatte en az 2,13 $ nakit ücret öder. Bahşişten sayabileceği en yüksek tutar saatte 5,12 $'dır.
• Bahşiş ve ücret toplamı asgari ücrete ulaşmazsa farkı işveren öder.
• Müdür ve şefler çalışanların bahşişini alamaz.
• Florida: bahşişli çalışana doğrudan ücret 30 Eylül 2026'dan beri saatte 11,98 $.
• Birçok eyalet daha yüksek nakit ücret ister.

• Bir iş haftasında 40 saati aşan her saat için normal ücretinizin en az 1,5 katı ödenir.
• İş haftası, sabit ve düzenli tekrarlanan 168 saatlik dönemdir (7 gün). Takvim haftasıyla aynı olmak zorunda değildir.
• İki ya da daha fazla haftanın saatleri ortalanamaz. Bir hafta 50, ertesi hafta 30 saat çalıştıysanız ilk hafta için 10 saat fazla mesai alırsınız.
• Cumartesi, pazar ya da tatil günü çalışmak federal kurala göre kendiliğinden fazla mesai sayılmaz.
• Fazla mesai hakkından anlaşmayla vazgeçilemez.
• Yasada sayılan bazı işler fazla mesaiden muaftır. İşinizin muaf olup olmadığından emin değilseniz Ücret ve Çalışma Saatleri Birimi'ne (WHD) sorun.
• Çalıştığınız gün ve saatleri, aldığınız ücreti bir deftere yazın.

• ABD Çalışma Bakanlığı Ücret ve Çalışma Saatleri Birimi (WHD) asgari ücret, fazla mesai ve vize programı ücret kurallarına bakar.
• WHD kanunu çalışanın göçmenlik durumuna bakmadan uygular.
• Şikâyetler gizlidir. Adınız ve şikâyet olduğu açıklanmayabilir.
• İşveren şikâyet ettiğiniz ya da soruşturmaya yardım ettiğiniz için size misilleme yapamaz.
• Son maaş: federal kanun işten ayrılınca son maaşın hemen ödenmesini istemez. Bazı eyaletler ister. Son maaş günü geçtiyse WHD'ye ya da eyalet çalışma dairesine başvurun.
• Ücretsiz izin (FMLA): 50 ve daha fazla çalışanı olan özel işverenlerde, en az 12 ay ve son 12 ayda en az 1.250 saat çalıştıysanız, 75 mil içinde en az 50 çalışan varsa, 12 ayda 12 haftaya kadar ücretsiz ve işi korunan izin hakkınız olur. Doğum, evlat edinme, ağır hastalık ve yakınınızın bakımı bu nedenler arasındadır. İzin sırasında grup sağlık sigortanız devam eder.

• İşvereniniz işyerini bilinen tehlikelerden arındırmak zorundadır.
• Haklarınız:
  • anladığınız dilde iş güvenliği eğitimi
  • güvenli makineler ve gerekli koruyucu ekipman
  • sizi tehlikeye atacak bir işi reddetmek
  • OSHA denetimi istemek ve denetçiyle konuşmak
  • iş kazası ya da meslek hastalığını bildirmek, sağlık kayıtlarınızın kopyasını almak
• Güvenlik şikâyeti: çevrim içi, telefonla, posta, faks ya da e-postayla; sözlü ya da yazılı, her dilde. Adınızı vermeden de şikâyet edebilirsiniz; biri sizin yerinize şikâyet edebilir. OSHA 6 aydan eski olaylar için ceza kesemez; tehlikeyi fark edince hemen bildirin.
• Misilleme şikâyeti (whistleblower): OSHA'ya şikâyet ettiğiniz için işten çıkarıldıysanız, görev yeriniz değiştirildiyse ya da başka bir misilleme gördüyseniz misillemeden sonraki 30 gün içinde şikâyet edin. Diğer bazı kanunlarda süre 180 güne kadar çıkar.

• EEOC (Eşit İstihdam Fırsatı Komisyonu): iş başvurusunda ya da işte ırk, renk, din, cinsiyet (hamilelik ve doğumla ilgili durumlar dahil), ulusal köken, yaş (40 ve üstü), engellilik ya da genetik bilgi nedeniyle ayrımcılığa bakar.
  • Ulusal köken ayrımcılığı: bir ülkeden geldiğiniz, aksanınız ya da etnik kökeniniz nedeniyle farklı muamele. Aksan ya da köken hakkında sık ve ağır alaylar da taciz sayılabilir.
  • Ulusal köken ayrımcılığında işverenin en az 15 çalışanı olmalıdır.
  • Süre: olaydan itibaren 180 takvim günü. Eyalet ya da yerel bir kurum aynı konuda yasa uyguluyorsa süre 300 gündür. Hafta sonları ve tatiller sayılır.
  • Başvuru: önce EEOC Public Portal'dan ön başvuru yapılır ve görüşme yapılır; ardından resmî şikâyet (charge) verilir.
  • Eyaletin kendi kurumuna verilen şikâyet, federal kanun da uygulanıyorsa EEOC'ye de verilmiş sayılır.
• IER (Adalet Bakanlığı Göçmen ve Çalışan Hakları Birimi):
  • işe alım, işten çıkarma ve aracılıkta vatandaşlık durumu ya da ulusal köken ayrımcılığı
  • I-9 ve E-Verify sırasında haksız belge talepleri
  • misilleme ve yıldırma
  • Süre: 180 gün. Çalışma izni olan kişileri korur.
• Ücret eksikliğinde WHD'ye, vize sahtekârlığında USCIS'in ilgili birimine başvurulur.

• Montana dışındaki bütün eyaletlerde iş ilişkisi "at-will"dir. İşveren de çalışan da iş ilişkisini istediği zaman, herhangi bir nedenle sona erdirebilir.
• Ama neden yasa dışı olamaz. Örnekler:
  • ırk, cinsiyet, yaş (40 ve üstü), ulusal köken, engellilik ya da genetik bilgiye dayalı ayrımcılık
  • yasa dışı ya da güvensiz uygulamaları bildirdiğiniz için misilleme
  • yasa dışı bir işi yapmayı reddettiğiniz için çıkarılma
• At-will kuralı dışında kalanlar: imzalı sözleşmeyle çalışanlar, sendika toplu sözleşmesine tabi olanlar ve kamu sektörü çalışanları.
• Vizeniz işinize bağlıysa (H-1B gibi) işten ayrılmanın statünüze etkisi için bkz. 2.4 Çalışma vizeleri.
• İşsizlik sigortasını her eyalet kendisi yürütür; bkz. 5.11 İş arama.

• Ücret ve Çalışma Saatleri Birimi (WHD) — asgari ücret, fazla mesai, son maaş, FMLA
  • Telefon: +1 866 487 9243 (1-866-4-US-WAGE)
• OSHA — iş güvenliği
  • Telefon: +1 800 321 6742 (1-800-321-OSHA) ya da yerel OSHA ofisi
• EEOC — ayrımcılık
  • Telefon: +1 800 669 4000; TTY +1 800 669 6820; işaret dili görüntülü hat +1 844 234 5122
  • E-posta: info@eeoc.gov · Başvuru: EEOC Public Portal
• IER — vatandaşlık durumu ve belge ayrımcılığı
  • Çalışan hattı: +1 800 255 7688; işveren hattı: +1 800 255 8155
  • Adres: Immigrant and Employee Rights Section, Civil Rights Division, U.S. Department of Justice, 950 Pennsylvania Avenue, NW (4CON), Washington, DC 20530
  • Faks: +1 202 616 5509
• Zorla çalıştırma ya da insan ticareti şüphesinde bkz. 2.4 Çalışma vizeleri sayfasındaki yardım hattı.

• Kaçak ya da izinsiz çalışan kişinin ücret hakkı olmadığını sanmak; WHD göçmenlik durumuna bakmaz.
• Fazla mesaiyi iki haftanın ortalamasıyla hesaplamak.
• "Fazla mesai istemiyorum" diye yazılı anlaşma imzalamak; bu hak devredilemez.
• EEOC için 180 / 300 günlük, IER için 180 günlük, OSHA misillemesi için 30 günlük süreyi kaçırmak.
• Çalışma saatlerini ve ödemeleri kayda geçirmemek.
• Eyalet asgari ücretini değil, federal 7,25 $'ı esas almak.

• Göçmenlik durumum şikâyetimi etkiler mi? WHD kanunu göçmenlik durumuna bakmadan uygular. Statünüzle ilgili endişeniz varsa bir göçmenlik avukatına danışın; bkz. 12.6 Avukat bulma.
• Patronum aksanım yüzünden beni terfi ettirmiyor. Bu ulusal köken ayrımcılığı olabilir. İşverenin 15 ve daha fazla çalışanı varsa EEOC'ye başvurabilirsiniz.
• İşten nedensiz çıkarıldım. Bu yasal mı? "At-will" ilişkide işveren iş ilişkisini istediği zaman bitirebilir; yeter ki neden yasa dışı olmasın. İmzalı sözleşmeniz, sendika anlaşmanız ya da eyalet kanunları farklı haklar verebilir. Ayrımcılık ya da misilleme şüphesinde EEOC'ye ya da OSHA'ya başvurun.
• Cumartesi çalıştım, fazla mesai alır mıyım? Haftalık 40 saati aşmadıysanız federal kurala göre hayır.
• OSHA'ya Türkçe şikâyet verebilir miyim? Evet. Şikâyet her dilde verilebilir.

• Eyalet asgari ücret tablosu (DOL)
• Fazla mesai bilgi notu (DOL)
• WHD şikâyet sayfası
• OSHA çevrim içi şikâyet
• OSHA misilleme şikâyeti
• EEOC Public Portal
• IER şikâyet formu
• Geçici işçilerin hakları – Türkçe bilgilendirme