Boşanma

Bu sayfa ABD'de boşanmayı düşünen ya da boşanmış Türk vatandaşları içindir. ABD'de boşanmanın eyalet mahkemelerinde nasıl yürüdüğünü örnek eyaletlerle anlatır. Velayet ve nafaka, ABD'de alınan boşanma kararının Türkiye'de tescili ve tanınması, boşanmanın green card ve vatandaşlık başvurusuna etkisi de burada. Bu sayfa genel bilgilendirmedir, hukuki tavsiye değildir. Boşanma ve göçmenlik birlikte söz konusuysa bir aile hukuku avukatına ve bir göçmenlik avukatına danışın.

• Boşanma davasına eyalet mahkemesi bakar. Hangi eyalette dava açabileceğiniz, o eyaletteki oturma (residency) şartına bağlıdır.
• New York: eşlerden biri en az 2 yıl kesintisiz New York'ta oturmuşsa dava açılabilir. Eşler New York'ta evlenmiş ya da orada evli olarak yaşamışsa ya da boşanma sebebi New York'ta doğmuşsa 1 yıl yeterli olabilir.
  • Anlaşmazlık sebebi aranmayan boşanmada evlilik ilişkisinin en az 6 ay boyunca onarılamaz biçimde bozulduğu yeminle beyan edilir.
  • Bu yolda mal paylaşımı, eş nafakası, çocuk nafakası, avukat masrafları ile velayet ve görüş düzeni çözülmeden boşanma kararı verilmez.
• California: eşlerden biri son 6 ay California'da ve son 3 ay davayı açacağı ilçede oturmuş olmalıdır.
  • Eşinizin onayı gerekmez; herhangi bir sebeple boşanabilirsiniz.
  • Birlikte dilekçe (joint petition) ve bazı şartları taşıyanlar (ör. 5 yıldan kısa evlilik) için basit usul (summary dissolution) seçenekleri de vardır. Birlikte dilekçede de bekleme süresi dahil bütün yasal şartlar geçerlidir.
• Texas: eşlerden biri son 6 ay Texas'ta ve son 90 gün davanın açıldığı ilçede oturmuş olmalıdır.
  • Davayı açan eş Texas dışında, hatta başka bir ülkede yaşıyorsa, diğer eşin 6 aydır oturduğu Texas ilçesinde dava açabilir.
  • Aile içi şiddet yoksa hâkim, dilekçenin verilmesinden sonraki 60 gün dolmadan boşanmaya karar veremez.
• Florida: dilekçeden önce eşlerden biri en az 6 ay Florida'da oturmuş olmalıdır.
• Diğer eyaletlerin kuralları için o eyaletin mahkeme yardım (self-help) sayfasına bakın.

• Boşanma davasında hâkim para, mal ve çocuklarla ilgili kararlar verebilir. Eşler anlaşabilir ya da kararı mahkemeye bırakabilir.
• Çocuk nafakası: eyaletler kararları mahkeme yoluyla, idari yolla ya da ikisiyle birlikte verir. Kararı eyaletin çocuk nafakası kurumu uygular.
  • Ebeveynlerden biri isterse nafaka kararı en az 3 yılda bir ya da önemli bir değişiklik olduğunda gözden geçirilir.
  • Bazı kurumlar başvuru ücreti alır; bu ücret genellikle 25 $'ı geçmez ve bazı durumlarda alınmaz.
  • Eyaletinizin çocuk nafakası kurumunu federal Çocuk Nafakası Hizmetleri Ofisi'nin (OCSS) iletişim listesinde bulursunuz.
• Çocuğun yurt dışına götürülmesi: Türkiye ve ABD, 1 Ağustos 2000'den beri 1980 tarihli Lahey Uluslararası Çocuk Kaçırma Sözleşmesi'nde antlaşma ortağıdır.
  • ABD'de merkezi makam Dışişleri Bakanlığı Çocuk Meseleleri Ofisi'dir (Office of Children's Issues).
  • Türkiye'de merkezi makam Adalet Bakanlığı Uluslararası Hukuk ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü'dür.
• California mahkemelerine göre aile içi şiddet; velayeti, evde kimin kalacağını, tebligatın nasıl yapılacağını ve özel güvenlik kararlarını etkileyebilir. Bkz. 7.7 Aile içi şiddet.

• 5490 sayılı Kanun'un 27/A maddesine göre yabancı ülke mahkemelerinin ya da idari makamlarının verdiği boşanma, butlan ve iptal kararları, şartlar varsa doğrudan nüfus kütüğüne tescil edilir. Konsolosluk sayfasına göre bu yolda ayrıca tanıma-tenfiz davası açma zorunluluğu kalkmıştır.
• Şartlar:
  • tarafların birlikte başvurması; taraflardan biri vefat etmişse, yabancıysa ya da Mavi Kart sahibiyse Türk vatandaşı tarafın tek başına başvurması
  • kararın, verildiği ülkenin kanunlarına göre yetkili makamca verilmiş ve kesinleşmiş olması
  • kararın Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmaması
• Birlikte başvuru kuralı: taraflar aynı anda ya da ayrı zamanlarda başvurabilir. Ayrı başvurularda iki başvuru arasındaki süre 90 günü geçemez ve iki başvuru aynı makama yapılır.
• Nereye: yurt dışında kararın verildiği ülkedeki dış temsilciliğe, Türkiye'de Bakanlığın belirlediği nüfus müdürlüklerine. ABD gibi eyalet sistemiyle yönetilen ülkelerde başvuru, kararı veren mahkemenin bulunduğu bölgeden sorumlu temsilciliğe yapılır.
• Gerekli belgeler:
  1. Başvuru formu (temsilcilikten alınır).
  2. Kararın usulüne göre onaylanmış aslı ve noter ya da temsilcilik onaylı veya apostilli Türkçe tercümesi.
  3. Kararda kesinleşme şerhi yoksa kesinleştiğini gösteren onaylı belge ve tercümesi.
  4. Kimlik kartı ya da pasaportun aslı ve fotokopisi.
  5. Vekil başvuruyorsa noterden fotoğraflı özel vekâletname.
• Taraflardan biri yabancıysa ve Türkçe bilmiyorsa, başvuruda kendi getireceği bir tercüman bulunabilir.
• Çok vatandaşlığı Türk kaydına işlenmemiş kişilerin diğer vatandaşlıkla aldıkları boşanma kararı, çok vatandaşlık tescilinden sonra tescil edilir. Çiftin doğum tescili yapılmamış çocukları varsa önce onların tescili yapılır.

• İdari tescil talebi şartlar sağlanmadığı için reddedilirse kararın Türkiye'de tanınması 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'a (MÖHUK) göre mahkemede istenir.
• Tenfiz: yabancı mahkeme kararının Türkiye'de icra edilebilmesi (ör. nafakanın Türkiye'de tahsili) yetkili Türk mahkemesinin tenfiz kararına bağlıdır. İdari tescil yalnız boşanma, butlan ve iptal kararlarını kapsar.
• Tanıma: kararın Türkiye'de kesin hüküm sayılması, tenfiz şartlarını taşıdığının mahkemece tespitine bağlıdır. Tanımada karşılıklılık şartı aranmaz.
• Başlıca şartlar (MÖHUK md. 54): karar Türk mahkemelerinin münhasır yetkisindeki bir konuda verilmemiş olmalı, kamu düzenine açıkça aykırı olmamalı ve karşı tarafın savunma hakkına uyulmuş olmalıdır.
• Yetkili mahkeme: karşı tarafın Türkiye'deki yerleşim yeri mahkemesi. Türkiye'de yerleşim yeri ya da sakin olduğu yer yoksa Ankara, İstanbul ya da İzmir mahkemelerinden biri.
• Dilekçeye eklenecekler: kararın o ülke makamlarınca onaylanmış aslı ya da kararı veren mahkemenin onaylı örneği ve onaylı tercümesi; kesinleştiğini gösteren onaylı yazı ve tercümesi.
• Türk kadınları için bekleme süresi: Türk Medeni Kanunu'na göre evlilik sona erdikten sonra 300 gün geçmeden kadın evlenemez. Türk makamları önünde yeniden evlenmek için yabancı boşanma kararının önce Türk nüfusuna tescil edilmiş olması gerekir.

• Türkiye'de boşanma kararını aile mahkemesi verir. Karar, itiraz süresi dolunca kesinleşir; ABD Dışişleri'ne göre bu süre genellikle iki haftadır. Taraflar süreden önce feragat edebilir.
• Kesinleşince mahkeme, iki tarafın nüfus kaydının güncellenmesi için Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü'ne bildirir.
• Kesinleşmiş kararın onaylı örneği mahkemeden ya da e-Devlet'te UYAP Vatandaş Portalı'ndan ücretsiz alınır.
• ABD'de yeniden evlenecekseniz: USCIS'e göre yabancı boşanmanın geçerliliği, kararı veren ülkenin hukukuna ve yeniden evlendiğiniz eyaletin tanıma kurallarına göre değerlendirilir. Boşanma kesinleşmeden yapılan yeni evlilik göçmenlik açısından geçersizdir.

• Şartlı green card (2 yıllık): evliliğe iyi niyetle girdiyseniz ve evlilik boşanmayla bittiyse Form I-751'i tek başınıza verip birlikte başvuru şartından muafiyet isteyebilirsiniz. Ayrıntı için bkz. 3.10 Şartlı green card ve şartın kaldırılması.
• Dosya devam ederken boşanma: eş için verilen I-130'un onayı, eşin ABD'ye yolculuğu başlamadan ya da I-485 kararı kesinleşmeden evlilik yasal olarak sona ererse kendiliğinden geri alınır. VAWA kapsamında kendi adına başvuran eşin onaylı dilekçesi ise yalnız boşanma sebebiyle geri alınmaz.
• K-3 ve K-4 statüsü: K-3 sahibinin evliliği kalıcı mukim olmadan boşanma ya da iptalle biterse statüsü 30 gün sonra kendiliğinden sona erer. K-4 çocuğun statüsü de ebeveyninin K-3 statüsü bittikten 30 gün sonra sona erer.
• Mali sponsorluk (I-864): I-864 talimatına göre boşanma, sponsorun mali yükümlülüğünü sona erdirmez.
• Vatandaşlık: ABD vatandaşının eşi olarak 3 yıl kuralıyla vatandaşlık için evlilik birliğinin sürmesi gerekir. USCIS'e göre boşanma, N-400 verilmeden önce ya da verildikten sonra olsa da bu yolu kapatır. Bkz. 4.1 Şartlar (N-400).

• Boşanma davası — oturma şartını sağladığınız eyaletin mahkemesi
• ABD Dışişleri, Çocuk Meseleleri Ofisi — çocuğun yurt dışına götürülmesi
  • Adres: 2201 C Street, N.W., Washington, DC 20520
  • Telefon: +1 888 407 4747; ABD ve Kanada dışından +1 202 501 4444
• T.C. Adalet Bakanlığı, Uluslararası Hukuk ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü — Lahey Sözleşmesi'nde Türkiye'nin merkezi makamı
  • Adres: Mustafa Kemal Mah. 2151. Cad. No: 34/A, Söğütözü / Ankara
  • Telefon: +90 312 218 78 01
• Türk temsilcilikleri — boşanma kararının tescili
  • Konsolosluk Çağrı Merkezi (7/24): ABD ve Kanada'dan +1 888 566 7656
  • Adresler için bkz. 11.1 ABD'deki Türk temsilcilikleri
• Ücretsiz ya da düşük ücretli hukuk yardımı için bkz. 12.6 Avukat bulma.

• Oturma şartını doldurmadan dava açmak.
• ABD'deki boşanma kararını Türkiye'de tescil ettirmemek; Türk kayıtlarında evli görünmeye devam etmek.
• Tescil başvurusunu, kararı veren mahkemenin bölgesinden sorumlu olmayan bir temsilciliğe yapmak.
• Ayrı başvurularda 90 günlük süreyi kaçırmak.
• Şartlı green card'ı varken boşanıp I-751'i hiç vermemek.
• I-864 imzalayan sponsorun boşanmayla yükümlülüğün bittiğini sanması.
• Boşanma kesinleşmeden yeniden evlenmek.

• ABD'de boşandım. Türkiye'de ayrıca dava açmam gerekir mi? Çoğu durumda hayır. Şartlar varsa karar temsilcilik üzerinden doğrudan nüfus kütüğüne tescil edilir. Talep reddedilirse mahkemede tanıma istenir.
• Eski eşim başvuruya katılmıyor. Ne yapabilirim? Eşiniz yabancıysa ya da Mavi Kart sahibiyse tek başınıza başvurabilirsiniz. İkiniz de Türk vatandaşıysanız ve eşiniz katılmıyorsa MÖHUK'a göre tanıma davası gündeme gelir; bir avukata danışın.
• ABD'deki nafaka kararı Türkiye'de uygulanır mı? Türkiye'de icra edilebilmesi için yetkili Türk mahkemesinden tenfiz kararı gerekir.
• Boşanırsam green card'ım iptal olur mu? Şartlı kartınız varsa muafiyet isteyerek tek başınıza I-751 verebilirsiniz. Kararınız kesinleşmeden boşanırsanız onaylanmış eş dilekçesi kendiliğinden geri alınır. Durumunuz için bir göçmenlik avukatına danışın.
• Boşanma vatandaşlık başvurumu etkiler mi? ABD vatandaşının eşi olarak 3 yıl kuralıyla başvurduysanız evet. Genel 5 yıl kuralı için bkz. 4.1 Şartlar (N-400).
• Çocuğumu Türkiye'ye götürebilir miyim? Velayet kararına ve diğer ebeveynin haklarına bağlıdır. İzinsiz götürme Lahey Sözleşmesi kapsamında iade davasına yol açabilir. Önce bir aile hukuku avukatına danışın.

• Form I-751 (PDF)
• Form I-751 talimatı (PDF)
• Form I-864 talimatı – sponsorluk yükümlülüğü (PDF)
• 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu (PDF)
• 5718 sayılı MÖHUK (PDF)
• Konsolosluk işlemleri – Nüfus (yabancı boşanma kararının tescili)
• Texas – boşanma rehberi