Kimler çalışabilir: vize türüne göre çalışma hakları

ABD'de çalışıp çalışamayacağınızı vizenizin adı değil, ABD'deki göçmenlik statünüz belirler. Bazı statüler çalışma hakkını kendiliğinden verir, bazıları yalnız belirli bir işverende çalışmaya izin verir, bazılarında ise önce çalışma izni (EAD) almanız gerekir. Bu sayfada hangi statünün hangi grupta olduğunu, çalışma hakkınızı nasıl kontrol edeceğinizi, izinsiz çalışmanın sonuçlarını ve sık yapılan hataları bulacaksınız.

• Statü gereği sınırsız çalışma hakkı: Bu gruptakiler yer ve iş türü sınırı olmadan çalışabilir. Bazılarının yine de hakkını gösteren bir belge alması gerekir.
• Statü gereği yalnız belirli işverende çalışma: Bu gruptakiler yalnız statüyü aldıkları işveren ya da sponsor için çalışabilir. Bu kişilere ayrıca çalışma izni kartı (EAD) verilmez.
• Önce başvurup izin almak zorunda olanlar: Bu gruptakiler Form I-765 ile başvurur. İzin onaylanmadan ve kart elinize geçmeden çalışamazsınız.
• Bu ayrım federal yönetmelikte (8 CFR 274a.12) (a), (b) ve (c) paragrafları olarak yazılıdır. Çalışma izni kartının üzerindeki kategori kodu da bu paragraflara göre verilir.

• Green card sahipleri (şartlı green card dahil). Kartın üzerindeki son geçerlilik tarihi yalnız kartın yenilenmesi gerektiğini gösterir; çalışma hakkınız sona ermez. EAD almanız gerekmez. Kart yenileme için bkz. 3.11 Kartı korumak.
• Mülteci (refugee) ve sığınma hakkı tanınmış kişiler (asylee): statüleri gereği çalışabilir. Belge olarak EAD alabilirler. Bkz. 3.7 İltica ve sığınma yoluyla green card.
• K-1 nişanlı ve K-2 çocuk: statü süresince çalışabilir ama bunu gösteren EAD'yi almak için başvurmaları gerekir. Bkz. 2.6 Nişanlı vizesi (K-1).
• L-2 eşler: "L-2S" kodlu I-94'le statü gereği çalışabilir. EAD isteğe bağlıdır.
• E-1 / E-2 eşleri: "E-2S" gibi eş kodlu I-94'le statü gereği çalışabilir. EAD isteğe bağlıdır. Ayrıntılar: 2.7 Eş ve çocuk (bağımlı) vizeleri.

• H-1B, H-2A, H-2B, H-3: yalnız dilekçeyi veren işveren için. H-1B'de yeni işverenin dilekçesi usulüne uygun verilince çalışma hakkı karar çıkana kadar devam eder.
• L-1: yalnız dilekçeyi veren şirket için.
• O-1, O-2, P-1, P-2, P-3: yalnız dilekçeyi veren işveren için. P vizesinde yeni işverenin dilekçesi onaylanmadan yeni işe başlanamaz (bkz. 2.4 Çalışma vizeleri).
• R-1: yalnız statüyü aldığınız dini kuruluş için.
• E-1 / E-2 ana vize sahibi: yalnız statüyü aldığınız anlaşmalı şirket için. Türkiye anlaşmalı ülkedir. Bkz. 2.5 Yatırımcı ve tüccar (E-2 / E-1).
• I (gazeteci): yalnız yurt dışındaki basın kuruluşu için. Eş ve çocuklar bu statüyle çalışamaz.
• J-1: yalnız program sponsoru ya da onun belirlediği yer için, DS-2019'daki programın sınırları içinde. Bkz. 2.3 Değişim ziyaretçisi (J-1).
• F-1 öğrenci:
  • kampüs içinde, dönem sürerken haftada en fazla 20 saat; tatilde, bir sonraki döneme kayıt olacaksanız tam zamanlı
  • müfredatın parçası olan staj (CPT): bir tam akademik yıldan sonra, okul yetkilisinin (DSO) I-20'ye yazdığı onayla
  • kampüs dışı diğer işler için EAD gerekir. Bkz. 2.2 Öğrenci vizesi (F-1).

• F-1 öğrenci: mezuniyet öncesi ve sonrası OPT, 24 aylık STEM OPT uzatması, ağır ekonomik zorluk izni.
• M-1 öğrenci: program bitince uygulamalı eğitim.
• J-2 eş ve çocuklar: ABD'ye vardıktan sonra.
• H-4 eşler: yalnız H-1B'li eşin onaylı I-140'ı ya da 6 yıl sınırının ötesinde uzatması varsa.
• Green card başvurusu (I-485) bekleyenler.
• Sığınma başvurusu (I-589) bekleyenler: başvurudan 150 gün sonra başvurabilir; izin toplam 180 gün dolunca verilir.
• Şartlı serbest bırakılanlar (parole).
• Onaylı I-140'ı olup "zorlayıcı durum" yaşayan bazı çalışanlar ve aileleri.
• Kategori kodları, ücretler ve adımlar için bkz. 5.2 Çalışma izni (EAD / I-765) ve kategorileri.

• B-1 / B-2 ziyaretçiler: ABD'de işe başlayamaz, ücretli iş yapamaz. İstisna, belirli şartlarla B-1 alan bazı ev çalışanlarıdır; bu kişiler EAD ile çalışır. Bkz. 2.1 Turist ve iş gezisi (B-1/B-2).
• F-2 ve M-2 eş ve çocuklar: çalışamaz.
• O-3, P-4, R-2: eş ve çocuklar çalışamaz.
• H-2 ve H-3 sahiplerinin H-4 aileleri: çalışamaz.
• I (gazeteci) vizesinin eş ve çocukları: çalışamaz.
• Bu kişiler ancak çalışmaya izin veren bir statüye geçerse çalışabilir. Bkz. 2.8 Statü değişikliği ve süre uzatma.

1. I-94 kaydınızı açın: i94.cbp.dhs.gov adresinden son girişinizdeki statü kodunu (class of admission) ve kalış bitiş tarihini görün.
2. Statünüzün hangi grupta olduğuna bakın: yukarıdaki listelerle karşılaştırın.
3. EAD'niz varsa kartın önüne bakın: kategori kodu, çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihi ve varsa şartlar kartın üzerinde yazar.
4. Dilekçeye dayalı vizelerde I-797 onay belgesine bakın: işverenin adı ve onay süresi burada yazar.
5. Statü değiştirdiyseniz en son verilen belgeye bakın. SSA da SSN başvurusunda en son verilen DHS belgesini esas alır.
6. Emin değilseniz işe başlamadan önce okulunuzun DSO'suna, J sponsorunuza ya da bir göçmenlik avukatına danışın.

• Çalışma izninizin şartlarına ve giriş koşullarınıza uymak zorundasınız. Şartları ihlal ederseniz ABD'den çıkarılabilir ya da yeniden girişte reddedilebilirsiniz.
• F-1 öğrencisi izinsiz çalışırsa SEVIS kaydı sonlandırılır.
• İzinsiz çalışma statü ihlalidir. Statü kaybı ve sonraki başvurulara etkisi için bkz. 2.9 Süre aşımı ve kaçak kalışın sonuçları ve 12.2 Statü kaybı, kaçak kalma ve 3/10 yıl giriş yasağı.
• Durumunuz karmaşıksa bir göçmenlik avukatına danışın. Bkz. 12.6 Avukat bulma.

• Vize türünün adına bakıp I-94'teki statü kodunu kontrol etmemek.
• EAD başvurusunu yaptıktan sonra kart gelmeden işe başlamak.
• H-1B, L-1 ya da O-1 statüsündeyken dilekçeyi veren işveren dışında ek bir iş almak.
• F-1 öğrencisinin kampüs dışında "kısa süreli" ya da "nakit" iş yapması.
• F-2 ya da H-4 eşin, izin almadan evden çevrim içi ücretli iş yapması.
• Kendi şirketini kurunca çalışma hakkı doğduğunu sanmak.
• Green card'ın süresi dolunca çalışma hakkının da bittiğini sanmak.

• Green card'ımın süresi doldu, çalışabilir miyim? Evet. Kartın son tarihi yalnız kartın yenilenmesi gerektiğini gösterir. Ama yeni bir işe girerken Form I-9'da süresi dolmamış belge gösterirsiniz; yenilemeyi geciktirmeyin.
• Turist vizesiyle ABD'deyken iş görüşmesine gidebilir miyim? İzin verilen faaliyetler için bkz. 2.1 Turist ve iş gezisi. İşe başlamak için çalışmaya izin veren bir statü gerekir.
• L-2 eşim çalışma izni almak zorunda mı? Hayır. "L-2S" kodlu geçerli I-94 yeterlidir. İsterse ücret ödeyip EAD de alabilir.
• H-1B'liyim, hafta sonu başka bir işte çalışabilir miyim? Yalnız dilekçeyi veren işveren için çalışabilirsiniz. İkinci işveren için ayrı bir dilekçe gerekir.
• Sığınma başvurum var, hemen çalışabilir miyim? Hayır. Başvurunuz 150 gün bekleyince EAD için başvurursunuz; izin toplam 180 gün dolunca verilir.
• J-1'liyim, ikinci bir işte çalışabilir miyim? Yalnız kategori kuralları izin veriyorsa ve sponsorunuzun yetkilisi onaylarsa.

• I-94 sorgulama (CBP)
• USCIS – ABD'de çalışmak
• 8 CFR 274a.12 – çalışabilen sınıfların tam listesi (eCFR)
• Form I-765 talimatı (PDF)
• USCIS dosya durumu
• Geçici işçilerin hakları – Türkçe bilgilendirme